«Καρποί της χαράς»

Φέτος, που εξαιτίας της πανδημίας δεν ταξιδεύουμε, θυμόμαστε με ιδιαίτερη νοσταλγία όλες μας ─χωρίς εξαίρεση─ τις σχολικές εκδρομές! Ωστόσο, το Μόναχο με τα απαράμιλλης ομορφιάς και υψηλής αισθητικής μουσεία του, ήταν πάντοτε ένας από τους πιο αγαπημένους προορισμούς στη συνείδηση και στις καρδιές των μαθητών του Γυμνασίου. Η υπέροχη «Παλαιά Πινακοθήκη» μάς συνεπήρε όσες φορές κι αν την επισκεφθήκαμε. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι υπεύθυνοι στην είσοδο, αντί για απόκομμα εισιτηρίου, σημειώνουν με σφραγίδα στο χέρι των επισκεπτών τα αρχικά γράμματα «ΑP» (Alte Pinakothek). Για εμάς, φυσικά, ήταν σαν να μας τιμούν ως … ΑΡιστούχους! Τα παιδιά, επιβεβαιώνοντας κάθε φορά αυτό το ιδιαίτερο «χρίσμα», σοβαρά και αφοσιωμένα, προχωρούσαν στις αίθουσες της Πινακοθήκης, ανάμεσα σε πολυάριθμα αριστουργήματα, και σταματούσαν για αρκετή ώρα μπροστά από το γνωστό έργο του Μπαρτολομέ Εστέμπαν Μουρίγιο με τίτλο: «Αγόρια που τρώνε σταφύλια και πεπόνι».

Το θέμα του έργου, με μια πρώτη ματιά, φαίνεται απλό και καθημερινό• δύο μικρά παιδιά κάθονται ─το ένα σε σκαμνί και τ’ άλλο στη γη─ στη σκιά ενός δέντρου και απολαμβάνουν τους καρπούς της φύσης. Δεν μπορούμε να «ακούσουμε» για ποιο θέμα συζητάνε. Δεν γνωρίζουμε τίποτα για τη σχέση τους. Όμως, η τέχνη του Μουρίγιο μεταδίδει με τέτοια ενάργεια το ύφος της συζήτησης και τους χαρακτήρες των αγοριών, που έχουμε την εντύπωση ότι τα γνωρίζουμε για καιρό. Ο «αρχηγός» είναι, μάλλον, το αγοράκι με το πεπόνι. Κοιτάζει τον φίλο του αφ’ υψηλού, με μια λεπτή «δόση» ειρωνείας στη ματιά και παράλληλα τεμαχίζει το πεπόνι. Το αγοράκι με τα σταφύλια φαίνεται μικρότερο και διστακτικό. Προσπαθεί, μάλιστα, να κρύψει την αμηχανία του με μια επιτηδευμένα «άνετη» κίνηση του χεριού με την οποία φέρνει στα χείλη του ένα τσαμπί σταφύλι.

Αυτή είναι, λοιπόν, η λιτή ιστορία που μας «διηγείται» ο Ισπανός ζωγράφος μέσα από το έργο του. Για ποιο λόγο, όμως, αυτός ο πίνακας πάντα μαγεύει τους μαθητές μας; Τι τους κάνει ξανά και ξανά να γυρίζουν το βλέμμα σε δυο μικρά αγόρια των φτωχογειτονιών της Σεβίλλης, σαν να έχουν να τους αποκαλύψουν κάποιο μυστικό;

Οι ξεναγοί εξηγούν ότι στον πίνακα υπάρχει μια ιδιαίτερη και διάχυτη «ζεστασιά» που οφείλεται στη χρήση ─για τη βάση του πίνακα─ ενός ειδικού πηλού κεραμικής. Στα δικά μας μάτια, όμως, αυτή η «θαλπωρή» εκπέμπεται από την αγάπη με την οποία ο Μουρίγιο παριστάνει αυτά τα φτωχόπαιδα και από τον θαυμασμό του ζωγράφου για την ικανότητα αυτών των μικρών ζητιάνων ν’ απολαμβάνουν κάθε λεπτό της δύσκολης ζωής τους.

Πράγματι, κοιτώντας προσεκτικά τον πίνακα, ανακαλύπτουμε ότι δεν μας νοιάζει πού βρήκαν τα φρούτα οι δύο πρωταγωνιστές της ιστορίας• αν τα έκλεψαν ή όχι. Σημασία έχει μόνο ότι τα γεύονται με ιδιαίτερη λαχτάρα. Δεν μας πειράζει που είναι ντυμένα με παλιά τρύπια ρούχα ή ότι είναι ξυπόλυτα και βρόμικα. Προσέχουμε μόνο ότι ο πίνακας είναι «μπολιασμένος» με τέτοια χαρά ζωής που μπορούμε να νιώσουμε ακόμα και το άρωμα του πεπονιού ή τη γεύση του ώριμου σταφυλιού.

Τελικά, πάντοτε συνειδητοποιούσαμε ότι αυτό το έργο του Μουρίγιο μεταγγίζει σε όλους μας ένα σαφές μήνυμα: τα παιδιά απολαμβάνουν κάθε μικρή στιγμή χαράς. Είναι γεμάτα αισιοδοξία κι ευτυχία, ακόμα και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. Μπορεί να στενοχωρηθούν για ένα ζήτημα, όμως η κακή διάθεση, συνήθως, δεν διαρκεί για πολύ. Ξεχνούν όλες τις θλίψεις και συνεχίζουν να ζουν, να παίζουν ανέμελα. Για τα παιδιά κάθε ημέρα είναι μια καινούργια ημέρα. Την ξεκινούν έτοιμα για νέες ανακαλύψεις και βλέπουν τον κόσμο γύρω τους γεμάτο με ζωντανά φρέσκα χρώματα.

Αυτές οι ανακαλύψεις και τα μαθήματα των εκδρομών μας αποφέρουν καρπούς και μετά το πέρας των ταξιδιών. Έρχονται στον νου μας συνέχεια, όπως έγινε πρόσφατα, όταν πληροφορηθήκαμε για τις ανάγκες του Συλλόγου φίλων παιδιών με καρκίνο «ΕΛΠΙΔΑ». Λόγω κορωνοϊού έχει σφραγιστεί ένας παιδότοπος που υπάρχει μέσα στην κλινική με συνέπεια οι μικροί ασθενείς ν’ αναγκάζονται να μένουν στα δωμάτιά τους. Έτσι, αποφασίσαμε, στη διάρκεια του απαγορευτικού, να συγκεντρώσουμε στο σχολείο και να παραδώσουμε στον σύλλογο «Ελπίδα» δημιουργικά παιχνίδια και είδη ζωγραφικής προκειμένου να προσφέρουμε χαρά και νέες ανακαλύψεις στα παιδιά που βρίσκονται στην κλινική. Εξάλλου, είναι γνωστό ότι όταν το παιδί παίζει, είναι ευτυχισμένο. Επικεντρώνεται με αφοσίωση στα παιχνίδια του και «ίπταται» μακριά από τη θλίψη. Όσον αφορά στη ζωγραφική, αποτελεί μέρος της πνευματικής του ζωής. Τα παιδιά όχι μόνο μεταφέρουν στο χαρτί στοιχεία από τον γύρω κόσμο, αλλά ζουν στον κόσμο αυτό, εισέρχονται σε αυτόν ως δημιουργοί ομορφιάς την οποία και απολαμβάνουν.

Ευχόμαστε οι μικροί «μαχητές» της ζωής να νιώσουν χαρούμενοι και ευτυχισμένοι με τις δημιουργικές ασχολίες που θα τους προσφέρουμε. Ελπίζουμε ν’ αποκτήσουν τους δικούς τους «καρπούς» χαράς, όπως τα δύο μικρά αγόρια του Μουρίγιο, και ν’ αντιμετωπίζουν τη ζωή με κουράγιο και αισιοδοξία.