Με λίγη «μαγιά» λευτεριάς…

Διακόσιοι χρόνοι περάσαν από τότε που ακουστήκαν «τα πρώτα σμπάρα» της εθνικής μας Ανάστασης. Πέσαν εδώ, στ’ «αλωνάκι» που όρισε ο Θεός για πατρίδα μας • ένα κομμάτι γης που ‘χει για καύχημα τον παιχνιδιάρη Ήλιο του, τη θάλασσα που μ’ έρωτα το κυκλώνει μα και τους αγώνες του τυραννισμένου του λαού. Ένα βήμα πας να κάνεις και βαδίζεις στα χνάρια γιγάντων, μια λέξη πας να πεις και ξεστομίζεις λόγια ποιητάδων, γράμμα πας να σχηματίσεις και γράφεις σε μια γλώσσα που μετρά αιώνες. Είναι φορές, όμως, που σα λαός κι εμείς βαδίζουμε «γεφύρια στενά», δρόμους κακοτράχαλους, λιποψυχούμε και χάνουμε την πίστη μας. Πόσες και πόσες φορές δεν βαδίσαμε σε καιρούς ισκιωμένους, σε καιρούς αβέβαιους, σε καιρούς διχασμένους… και ψάξαμε μπούσουλα μέσα στον κυκεώνα…

Διακόσιοι χρόνοι περάσαν απ’ τον μεγάλο Σηκωμό, ένα γεγονός κόντρα στη φύση, κόντρα στις μαθηματικές πράξεις. Διακόσιοι χρόνοι από τότε που ένα σμάρι άοπλων ατάκτων στάθηκε αγέρωχα απέναντι στα μιλιούνια των πάνοπλων τακτικών. Διακόσιοι χρόνοι από τη γενναία και παράλογη επιλογή, αυτή του θανάτου που ήταν μονόδρομος αν η ζωή εξακολουθούσε να ‘ναι σκλάβα. Ποιες «μανάδες» να γεννήσαν τέτοια σκέψη; Ποιο «ένθεο πυρ» να λαμπάδιασε τις ψυχές των αδέσποτων κι αδούλωτων Ελλήνων; Μάλλον, όλα είναι θέμα … μαγειρικής.

Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, όπως είναι γνωστό, φρόντισε πριν αφήσει τούτο τον κόσμο, να μάθει τ’ αλφαβητάρι και να γράψει σε 460 περίπου σελίδες τις θύμησες του απ’ τον Αγώνα. Εκεί να δεις γραφή! Γράψιμο φλόγινο, απελέκητο, αληθινό, αντρειωμένο σαν τον ίδιο. Σε μια απ’ τις σελίδες των Απομνημονευμάτων του αφηγείται κι ένα περιστατικό που ‘ναι τόσο λυρικό λες και βγήκε από την Ιλιάδα ή τον Ρωτόκριτο. Το 1825 ο Αγώνας έμοιαζε χαμένος. Ο Ιμπραήμ είχε σαρώσει μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου. «Ούτε νερό είχε μέσα τ’ Ανάπλι, ούτε κανόνι. Κι αν έπαιρνε και τους Μύλους ο Μπραΐμης θα το μπλοκάριζε» γράφει. Έτσι, ο Στρατηγός έκαμε την απόφαση ─που εν τέλει αποδείχθηκε σωστή─ να οχυρώσει τους Μύλους, ένα μικρό χωριουδάκι για ν’ ανακόψει την προέλαση του εχθρού. Ο Γάλλος Ναύαρχος Δεριγνύ που βρισκόταν εκεί ως παρατηρητής επισκέφθηκε τον Μακρυγιάννη και του επεσήμανε ότι οι αμυντικές θέσεις που είχε διαλέξει ήταν πολύ πρόχειρες και αδύναμες. Τότε ο Στρατηγός του απάντησε: «Είναι αδύνατες οι θέσες κι’ εμείς, όμως είναι δυνατός ο Θεός όπου μας προστατεύει. Και θα δείξωμεν την τύχη μας σ’ αυτές τις θέσες τις αδύνατες. Κι αν είμαστε ολίγοι εις το πλήθος του Μπραΐμη, παρηγοριόμαστε μ’ ένα τρόπον, ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως τώρα, όλα τα θεριά πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε. Τρώνε από μας και μένει και μαγιά.» Αυτά άκουσε ο Δεριγνύ, ξεστόμισε μόνο ένα «Τρέ Μπιέν» κι αποχώρησε. Ποιος ξέρει τι να σκέφτηκε κείνη την ώρα για τον «τρελό» που ‘χε μπροστά του. Για φαντάσου, όμως, να παίζεται η ζωή σου κορόνα γράμματα κι εσένα να σε πιάνει οίστρος ποιητικός! Ποιος το περίμενε από έναν άξεστο, που το μόνο που ‘ξερε ήταν να δρασκελίζει όρη και λαγκάδια, ότι θ’ απαντούσε στον Δεριγνύ σαν άξιο τέκνο του Ομήρου και της Σαπφώς. Αυτός ο αγράμματος συνέλαβε εκείνη τη στιγμή μια απίστευτη πνευματική καταλαμπή που θα μας φωτίζει κάθε φορά που το ηθικό μας αποκαρδιώνεται. Η «μαγιά» του ελληνισμού, αυτή η «μαγιά» των λίγων είχε φουσκώσει τα πανιά των Σαλαμινομάχων. Η «μαγιά» του ελληνισμού φούσκωσε τα μυαλά του Μακρυγιάννη και των άλλων τρελών ─των ωραίων τρελών─ να ποιήσουν το ακατόρθωτο μετά από τετρακόσιους χρόνους άτεγκτης σκλαβιάς. Η «μαγιά» του ελληνισμού φούσκωσε τα στήθια των στρατιωτών να φωνάξουν «ΑΕΡΑ» στο Αλβανικό μέτωπο. Αυτή η μαγιά θα φουσκώνει τις κουλούρες της Λαμπρής, απ’ τ’ άγια της γιαγιάς μας χέρια, για να γιορτάζουμε την αιώνια Ανάσταση του Θεανθρώπου και του τόπου μας. Του τόπου που κι όταν πέφτει στα Τάρταρα της παρακμής πάντα θα βρίσκει τον δρόμο του Σηκωμού. Εξάλλου, η σταύρωση είναι ο μόνος σίγουρος δρόμος για την Ανάσταση. «Άλλον δεν έχει» που λέει κι ο Καζαντζάκης. Αυτή η «μαγεία» θα φουσκώνει στο διηνεκές τον άσβεστο πόθο για λευτεριά, πνευματική, ηθική, κοινωνική, εθνική… Δεν είναι τυχαίο που ο Σολωμός μας επροίκισε μ’ έναν εθνικό ύμνο που βροντοφωνάζει ─για ν’ ακουστεί ως τα ουράνια─ στην Ελευθερία «σε γνωρίζω»! Την ξέρουμε καλά εμείς εδώ τη λευτεριά κι είναι βγαλμένη από τα ιερά των προγόνων μας λείψανα. «Είμαστε από καλή γενιά»!

Το σχολείο μας, έστω και μέσα σε αυτή την έκτακτη συνθήκη της πανδημίας, τιμά τον ένδοξο αγώνα και τα διακόσια χρόνια από την έναρξη της Επανάστασης έχοντας πάντα στον νου έναν στόχο αψηλό• να μπολιάσουμε αυτή τη «μαγιά» ελευθερίας στα πνεύματα των μαθητών μας. Τούτη τη «μαγεία» ποθούμε να εμφυσήσουμε στις καρδιές των αυριανών πολιτών του Κόσμου. Σε μια εποχή που η ανεξαρτησία δεν καταχτιέται με σπαθιά αλλά με επιχειρήματα και με «μάχες» ειρηνικές, το σχολείο μας θα βρίσκεται πάντα στις επάλξεις των πνευματικών αγώνων. Όσο για σένα Στρατηγέ, θα σε ξανάβρουμε ─και σε τριακόσιους και σε τετρακόσιους χρόνους─ πάντα να περνάς από τους μπαξέδες της Ελλάδας. «Του κόσμου το στενό γεφύρι θα το περάσουμε μαζί. Θα ‘ναι η καρδιά σου παραθύρι, τα λόγια σου παλιό κρασί».

Χρόνια Πολλά Ελλάδα!

Αντώνης Χατζηλάμπρος