Η εποχή μας είναι αναντίλεκτα η εποχή της αλματώδους προόδου στον τομέα της τεχνολογίας και των επιστημών. Νέες ανακαλύψεις έρχονται στο φως της δημοσιότητας και νέα τεχνολογικά επιτεύγματα έρχονται να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα, με σκοπό να βελτιώσουν την καθημερινότητα του ανθρώπου. Αυτή η αέναη διακίνηση ιδεών συνθέτει έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο και «γεννά» διαρκώς νέα, σύγχρονα επαγγέλματα. Στο πλαίσιο, λοιπόν, της ενημέρωσης των μαθητών μας για νέα, μη κορεσμένα επαγγέλματα, προσκλήθηκε στο σχολείο μας η κ. Μπούρα Χριστίνα, καθηγήτρια Κρυπτογραφίας στο Πανεπιστήμιο των Βερσαλλιών. Η κ. Μπούρα μέσα από την ομιλία της με θέμα «Τι είναι η Κρυπτογραφία και πώς εξελίχθηκε ανά τους αιώνες» κατέφερε να μυήσει τους μαθητές στην κρυπτογραφία και, ταυτόχρονα, να «ξεκλειδώσει» κάποια από τα «μυστικά» της εν λόγω επιστήμης.
Με λόγο άμεσο και γλαφυρό, η κ. Μπούρα άρχισε να ξετυλίγει το νήμα της ιστορίας της κρυπτογραφίας, μιας επιστήμης αιχμής. Κάνοντας μια ιστορική αναδρομή, σημείωσε ότι οι άνθρωποι είχαν ανέκαθεν την ανάγκη να μεταφέρουν μηνύματα που να μένουν κρυφά από ενδεχόμενους εχθρούς και να γίνονται κατανοητά μόνο από τον παραλήπτη. Για το λόγο αυτό είχαν αναπτύξει και κάποιες μεθόδους που θα τους το επέτρεπαν. Έτσι, η στενογραφία ήταν η απόκρυψη ενός μηνύματος σε κάποιο μέσο, είτε αυτό ήταν αόρατο μελάνι (δε φαινόταν το μήνυμα, παρά μόνο όταν θερμαινόταν το μελάνι) είτε ένα αυγό είτε ακόμα και το κεφάλι ενός ανθρώπου! Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι κάποιος τύραννος της Μιλήτου είχε ξυρίσει το κεφάλι ενός σκλάβου, πάνω στο οποίο είχε αποτυπώσει ένα μήνυμα! Μία ακόμα μέθοδος απόκρυψης του μηνύματος, πιο σύγχρονη, ήταν αυτή με τις μικροτελείες. Ο αποστολέας έγραφε το μήνυμά του και, στη συνέχεια, το έκανε σε τέτοιο βαθμό σμίκρυνση, ώστε να μοιάζει με μια τελεία. Το μειονέκτημα αυτής της μεθόδου, που χρησιμοποιήθηκε, μάλιστα, και από Γερμανούς πράκτορες στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν ότι, αν κάποιος αντιλαμβανόταν το μήνυμα, αυτό θα αποκαλυπτόταν αμέσως.
Οι αδυναμίες των προαναφερθεισών μεθόδων οδήγησαν στην ανάπτυξη της κρυπτογραφίας, που επιτρέπει την ασφαλή επικοινωνία εν μέσω εχθρών. Η κρυπτογραφία, για να τελεσφορήσει, καλείται να εκπληρώσει τρεις βασικούς στόχους: την εμπιστευτικότητα, την πιστοποίηση και την ακεραιότητα. Η κ. Μπούρα ανέφερε, προς έκπληξη των μαθητών, ότι οι πρώτες μέθοδοι κρυπτογραφίας αναπτύχθηκαν κατά τον 6ο- 5ο αιώνα π.Χ. και ήταν ο αναγραμματισμός ή η μετάθεση των γραμμάτων, με βασικό μειονέκτημα και των δύο το χρόνο που θα χρειαζόταν ο παραλήπτης να αποκρυπτογραφήσει το μήνυμα, καθώς δε θα μπορούσε να φανταστεί τη μετάθεση που είχε κάνει ο αποστολέας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως μέθοδος κρυπτογράφησης παρουσίαζε η σπαρτιατική σκυτάλη, αποτελούμενη από μία ράβδο και μια λωρίδα που τυλιγόταν πέριξ αυτής. Η λωρίδα, λοιπόν, τυλιγόταν ελικοειδώς γύρω από τη ράβδο και το κείμενο που έπρεπε να μεταφερθεί γραφόταν σε στήλες, ένα γράμμα σε κάθε έλικα. Ο παραλήπτης, φυσικά, έπρεπε να έχει στην κατοχή του σκυτάλη ίδιας διαμέτρου (που επέχει την έννοια του σημερινού κλειδιού), προκειμένου να διαβάσει το μήνυμα, το οποίο δεν εδύνατο να διαβαστεί με άλλο τρόπο.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε η κ. Μπούρα και στον αλγόριθμο του Καίσαρα, σύμφωνα με τον οποίο το κάθε γράμμα αντικαθίστατο από αυτό που ήταν τρεις θέσεις πιο μακριά από αυτό στο αλφάβητο. Αν και την εποχή εκείνη η μέθοδος θεωρούταν ασφαλής, λόγω του υψηλού ποσοστού αναλφαβητισμού, στις μέρες μας, θεωρείται μηδενικής ασφάλειας. Οι Άραβες, αντίστοιχα, είχαν αναπτύξει μια μέθοδο κρυπτογράφησης τον 9ο αιώνα, την ανάλυση συχνοτήτων, που στηριζόταν στη συχνότητα με την οποία εμφανιζόταν κάθε γράμμα στο αλφάβητό τους.
Σήμερα, η κρυπτογραφία είναι περισσότερο αναγκαία από ποτέ και, μάλιστα, σε εφαρμογές που δε θα σκεφτόταν ο μέσος νους. Το ηλεκτρονικό διαβατήριο, τα κλειδιά του αυτοκινήτου, οι κάρτες sim των κινητών τηλεφώνων καθώς και οι ηλεκτρονικές πληρωμές είναι μόνο μερικές από αυτές. Η στενή συνάφεια της επιστήμης αυτής με τα Μαθηματικά αποδεικνύεται από το γεγονός ότι το πιο διάσημο ασύμμετρο κρυπτοσύστημα βασίζεται στο μαθηματικό πρόβλημα της παραγοντοποίησης αριθμών.
Η ομιλία της κ. Μπούρα Χριστίνας είχε τόσο συνεπάρει τους μαθητές, που δεν αντιλήφθηκαν το κουδούνι που τους καλούσε για διάλειμμα. Σίγουρα, είχε καταφέρει μέσω της αφήγησής της όχι μόνο να ανοίξει ένα νέο δρόμο σκέψης και προβληματισμού για τους μαθητές αλλά και να «αποκρυπτογραφήσει» την ψυχοσύνθεση του σύγχρονου εφήβου…