«Η Φυσική μαγεύει… μικρούς και μεγάλους»  Ημερίδα- Πανηγύρι Φυσικής στο Δημαρχείο Βούλας

 Την Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017, στο Δημαρχιακό Μέγαρο της Βούλας, το Πρότυπο Εκπαιδευτήριο Αθηνών, υπό την αιγίδα του Δήμου Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης και με τη συνδρομή της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών (ΕΕΦ), διοργάνωσε την πρώτη ημερίδα – πανηγύρι Φυσικής με θέμα : «Η Φυσική μαγεύει… μικρούς και μεγάλους». Η εκδήλωση αυτή στόχευε στη δημιουργία ενός δικτύου μάθησης μέσω της ενεργοποίησης όλης της εκπαιδευτικής κοινότητας της περιοχής, δασκάλων και μαθητών. Έτσι, υποκινούμενοι από την αγάπη τους για τη Φυσική και τις φυσικές επιστήμες συγκεντρώθηκαν όλοι, μικρά και… μεγαλύτερα παιδιά, το συννεφιασμένο εκείνο πρωινό του Φεβρουαρίου στο Δημαρχείο, για να παρουσιάσουν, να πειραματιστούν, να παρακολουθήσουν, να ακούσουν, να μάθουν και να κατανοήσουν έτσι λίγο καλύτερα τον κόσμο που τους περιβάλλει.

Από τις πρώτες πρωινές ώρες είχαν αρχίσει να συρρέουν στους χώρους του Δημαρχείου οι μαθητές των δημοτικών σχολείων της περιοχής και να πλημμυρίζουν με τις ενθουσιώδεις φωνές τους ένα τυπικό γραφειοκρατικό Μέγαρο. Η αίθουσα «Ιωνία» είχε μετατραπεί σε ένα απέραντο εργαστήριο, καθώς είχαν διαμορφωθεί εννέα διαφορετικοί πάγκοι πειραμάτων επίδειξης με διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες – πειραματιστές.

Ο κ. Γκούμας Παναγιώτης, Φυσικός – πειραματιστής, έχοντας δίπλα του τους εκπαιδευτικούς από το 3^ο Δημοτικό Βούλας, κ.κ. Αλεξανδρίδη Μπάμπη και Γκιώνη Κωνσταντίνο, παρουσίασε πειράματα ηλεκτρισμού και ακραίως χαμηλών θερμοκρασιών. Οι μαθητές παρακολούθησαν έκπληκτοι ένα φουσκωμένο μπαλόνι να μηδενίζει τον όγκο του, βυθιζόμενο σε υγρό άζωτο και έμαθαν ότι μπορεί να παραχθεί ηλεκτρικό ρεύμα με τη βοήθεια ενός θερμοστοιχείου, βυθίζοντας τον ένα ακροδέκτη του στο υγρό άζωτο και τον άλλο στο βραστό νερό. Η κ. Κόρκου Ιωάννα, Χημικός του Σχολείου Β. Σταυράκη, με τους μαθητές της μύησαν με παιγνιώδη τρόπο τούς μικρούς θεατές στην τέχνη παρασκευής αρωμάτων με τη βοήθεια της Χημείας. Ο κ. Κονιδιτσιώτης Δημήτρης, Χημικός, με τη βοήθεια του κ. Μουταφίδη Γιάννη, εκπαιδευτικού του Δημοτικού Βουλιαγμέ­νης, παρουσίασε εντυπωσιακά πειράματα Χημείας και… χημικές «εκρήξεις». Ακόμα, προέβησαν από κοινού στην παρασκευή των κυριότερων στοιχείων του ατμοσφαιρικού αέρα και παρακίνησαν τους μαθητές να μελετήσουν τις φυσικές ιδιότητες του εν λόγω μείγματος.  Παράλληλα, ο κ. Γάτσιος Γιάννης, Φυσικός, επεδίωξε και πέτυχε να βοηθήσει τους μαθητές να ανακαλύψουν την ομορφιά και τη μαγεία της φύσης μέσα από ευφάνταστα παιχνίδια. Πραγματοποίησε πειράματα θερμότητας, κλασικής μηχανικής και οπτικής και παρουσίασε, μπροστά στα έκπληκτα μάτια των παιδιών, τη λειτουργία της θερμικής μηχανής που μετατρέπει τη θερμική ενέργεια σε άλλες μορφές ενέργειας. Την ίδια στιγμή, σε διπλανό πάγκο, οι κ.κ. Χρυσοστομίδης Πέτρος και Ψυχογιού Μαρία, Γεωλόγοι, παρουσίασαν ένα διδακτικό σενάριο που είχε σχέση με τον αέναο κύκλο δημιουργίας και καταστροφής των πετρωμάτων στη φύση. Το εντυπωσιακό αυτό δρώμενο τιτλοφορούταν «Πετρώματα: Γεννιόμαστε, ζούμε, αλλάζουμε, πεθαίνουμε; Ο κύκλος της ζωής μας».

Και… ο κύκλος των εργαστηρίων συνεχίστηκε με τον κ. Λάζο Παναγιώτη, Φυσικό του 26^ου ΓΕΛ Αθηνών (Μαράσλειο) που έκανε «παιχνίδια» με το φως και τα χρώματα. Συγκεκριμένα, με τη βοήθεια μιας μαθήτριάς του, παρουσίασε φαινόμενα σχετιζόμενα με τη φωτοελαστικότητα και την πόλωση του φωτός. Στηριζόμενος σε μια ειδική διάταξη επέδειξε πώς αλλάζει το χρώμα ενός αντικειμένου ανάλογα με το χρώμα του προσπίπτοντος σε αυτό φωτισμού και προέτρεψε το κοινό του να παρακολουθήσει τη συνεχή διάθλαση μιας δέσμης φωτός, όταν αυτή προσπίπτει σε μια λεκάνη με έξι διαλύματα διαφορετικής πυκνότητας το καθένα. Ο κ. Σομαλακίδης Γιάννης, χωρίζοντας τους μαθητές σε ομάδες, πραγματοποίησε και αυτός πρωτότυπα πειράματα, που καθήλωσαν τους πάντες. Η Χημικός του Πρότυπου Εκπαιδευτηρίου Αθηνών, κ. Ανδρακάκου Σοφία, μαζί με μαθήτριές της Ζαχαρίου Λυδία, Κουτσιλιέρη Χριστίνα, Μανουδάκη Αθηνά, Μπιζούμη Μαριτίνα, Παναγιωτάκου Μαρλένα, Παραδείση Ελένη, Πολιτοπούλου Κατερίνα και Στάμου Ματίνα, και την εκπαιδευτικό του Δημοτικού Βάρκιζας, κ. Μπερδούση Κατερίνα, παρουσίασαν τον τρόπο παρασκευής αγνών βιολογικών καλλυντικών και προσέφεραν τα παρασκευάσματα στις γοητευ­μένες μαθήτριες που τους παρακολουθούσαν, αποδεικνύοντας ότι η επιστήμη τίθεται και στην υπηρεσία της ομορφιάς. Τέλος, στο χώρο της σκηνής είχε μεταφέρει το STEM εργαστήριό του ο Δρ. Σκέλλας Αντώνης, εκπαιδευτικός- Υποδιευθυντής του 4^ου Δημοτικού Βούλας και η Πιτσαρού Τόνια, εκπαιδευτικός του ίδιου σχολείου. Οι ανωτέρω εκπαιδευτικοί ασχολήθηκαν, αρχικά, με την επιστήμη της Βιολογίας και, συγκεκριμένα, με τα στάδια μεταμόρφωσης του βατράχου. Στη συνέχεια, οι μαθητές, με τη βοήθεια της ρομποτικής μηχανικής, κατασκεύασαν και προγραμμάτισαν τις συμπεριφορές ενός βατράχου σε διάφορες συνθήκες και ολοκλήρωσαν παίζοντας βατραχομαχίες.

Στην έξοδο απ’ την αίθουσα των πειραμάτων,  μια γλυκιά έκπληξη περίμενε όλους, μικρά και… μεγαλύτερα παιδιά. Η έκπληξη αυτή δεν ήταν άλλη από το παγωτό που με τη χρήση υγρού αζώτου παρασκεύαζε η εκπαιδευτικός κ. Παπαθανασίου Μαρία από τα Εκπαιδευτήρια Πασχάλη. Εκμεταλλευόμενη τις ιδιότητες του υγρού αζώτου που λειτουργεί ως ψυκτικό υγρό, ανέδειξε, μέσω της παρασκευής παγωτού, μία επιπλέον χρήση του εν λόγω υγρού- αερίου, που χρησιμοποιείται, κυρίως, για θεραπευτικούς σκοπούς.

Στην είσοδο του Δημαρχείου, εκπαιδευτικοί και μαθητές από το 1^ο, 2^ο, 4^ο Δημοτικό Βούλας και το 1^ο Δημοτικό Βάρης, υπό την επίβλεψη των δα­σκά­λων τους, παρουσίασαν πειράματα και κατασκευές που εκπόνησαν κατά το τρέχον σχολικό έτος.

Ομιλίες διακεκριμένων επιστημόνων στο πλαίσιο της εκδήλωσης : «Η Φυσική μαγεύει… μικρούς και μεγάλους»

Σκοπός της ημερίδας φυσικών επιστημών με τίτλο  «Η Φυσική μαγεύει… μικρούς και μεγάλους», της οποίας εμπνευστής υπήρξε ο Διευθυντής Γυμνασίου του σχολείου μας, κ. Ανδρακάκος, ήταν να φέρει σε επαφή τόσο τους μαθητές όσο και τους γονείς αυτών σε επαφή με το θαυμαστό κόσμο των φυσικών επιστημών. Για όση ώρα, λοιπόν, οι μικροί μαθητές άνοιγαν ένα νέο παράθυρο για τη θέαση του κόσμου, οι γονείς τους και πλήθος επισκεπτών είχαν κατακλύσει την αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου, προκειμένου να παρακολουθήσουν τις ομιλίες των διακεκριμένων επιστημόνων που είχαν κληθεί για την εν λόγω εκδήλωση.

Αχιλλέας, Σύμβουλος Α/βάθμιας Εκπαίδευσης και ο ΠΠροτού δοθεί ο λόγος στους εκλεκτούς προσκεκλημένους, οι κ.κ. Ανδρακάκος Κώστας, Διευθυντής Γυμνασίου του Πρότυπου Εκπαιδευτηρίου Αθηνών, Τριάντη Δώρα, Πρόεδρος της Σχολικής Επιτροπής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Δήμου Βάρης- Βούλας- Βουλιαγμένης, Γκρος Γιώργος, εκπρό­σωπος της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, Μανδρίκας ρόεδρος Παιδείας του Δήμου Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Βάσης Νικόλαος χαιρέτησαν την εκδήλωση.

Πρώτος πήρε το λόγο ο Δρ. Σιμόπουλος Διονύσης, Αστροφυσικός και επίτιμος Πρόεδρος Πλανηταρίου, ο οποίος μίλησε για τη ζωή των άστρων, δηλαδή, για το πώς γεννιούνται, εξελίσσονται και πεθαίνουν. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ξεκινώντας την ομιλία του «Τα άστρα και οι μύθοι τους», η σχέση ανθρώπου- ουρανού είναι ερωτική και εντοπίζεται αιώνες πριν την εποχή μας. Το τηλεσκόπιο ήταν ο πρώτος τρόπος που μας βοήθησε να γνωρίσουμε πολλά για το Σύμπαν, ενώ τα ραδιοτηλεσκόπια αποτελούν ένα δεύτερο παράθυρο στο Σύμπαν. Η γέννηση και η εξέλιξη του Σύμπαντος έγιναν σύμφωνα με τη γνωστή θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης, ενώ υπογράμμισε ότι πρέπει να υπάρχουν παράλληλα σύμπαντα που δεν μπορούν να παρατηρηθούν από εμάς, καθώς βρίσκονται  πέρα και έξω από το δικό μας. Θέλοντας να αποδείξει ότι ο ανθρώπινος οργανισμός είναι κατασκευασμένος από υλικά που δημιουργήθηκαν στο εσωτερικό των άστρων, ανέφερε ότι το 66% των ατόμων του σώματος του ανθρώπου είναι H, O, C, N, υλικά που δημιουργήθηκαν στο εσωτερικό των άστρων πριν από 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Κλείνοντας το λόγο του, συμβούλεψε τους μαθητές με τα λόγια του Αινστάιν : «Ποτέ σας μη χάσετε την ιερή περιέργεια».

Στη συνέχεια, ο Δρ. Καλαχάνης Κωνσταντίνος, Φιλόλογος, μέσα από την ομιλία του με θέμα «Ο Αριστοτέλης για το χρόνο και η σύγχρονη Φυσική» έκανε λόγο για την έννοια του χρόνου, όπως αυτή ορίστηκε από τον Αριστοτέλη και όπως έχει καθιερωθεί στη σύγχρονη Φυσική. Έχοντας στη φαρέτρα του τις θεωρητικές γνώσεις ενός φιλολόγου, έδωσε τη θεωρητική διάσταση ενός φυσικού μεγέθους, όπως αυτό του χρόνου. Η ομιλία μετέφερε το ακροατήριό του αιώνες πριν, όταν ο Αριστοτέλης στο έργο του «Φυσικά» είχε ορίσει βασικές επιστημονικές έννοιες όπως αυτή του κενού, του χώρου, του χρόνου και της μάζας. Εστιάζοντας σε μία από αυτές, το χρόνο, εξήγησε ότι ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται το χρόνο σε τρεις διαστάσεις, το παρελθόν, το παρόν (νυν) και το μέλλον. Το νυν (= παρόν) το όρισε ως μια ακαριαία στιγμή, σαν ένα υ σφηνωμένο ανάμεσα σε δύο ν (παρελθόν– μέλλον). Ο Φιλόπονος είχε ορίσει το νυν ως το ποιητικό αίτιο του χρόνου, ενώ ο Σταγειρίτης φιλόσοφος Αριστοτέλης είχε σημειώσει ότι ο χρόνος δεν υπάρχει χωρίς την ανθρώπινη παρουσία. Παρόλα αυτά, και πριν τον άνθρωπο υπήρχαν παρατηρητές του χρόνου που είχαν το λεγόμενο βιολογικό ρολόι και δεν ήταν άλλοι από τα ζώα. Λίγο πριν αποχαιρετήσει το ακροατήριό του προέτρεψε τους μαθητές να έχουν το μυαλό τους ανοιχτό και να παρακολουθούν οτιδήποτε μπορεί να τους οξύνει τη φαντασία.

Στη συνέχεια, τη σκυτάλη πήρε η Δρ. Πρέκα Παναγιώτα, Μαθηματικός, Καθηγήτρια ΕΚΠΑ, η οποία έδωσε διάλεξη με θέμα «Το παραμύθι της Οδύσσειας- Η επιστροφή του Οδυσσέα». Ξετυλίγοντας το νήμα μιας ιστορίας που εξακολουθεί να γοητεύει ακόμα μικρούς και μεγάλους, αυτής του Οδυσσέα, όρισε, βάσει αστρονομικών φαινομένων, την ημερομηνία επιστροφής του ομηρικού ήρωα και πραγματοποίησης της μνηστηροφονίας. Η κ. Πρέκα υποστήριξε ότι ενώ στην αρχαιότητα οι άνθρωποι είχαν τη συνήθεια να αποδίδουν στους θεούς κάποια αστρονομικά φαινόμενα είτε ως καλούς είτε ως κακούς οιωνούς, η σύγχρονη ιστορική έρευνα έχει καταφέρει να εντοπίσει και να αναγνωρίσει τα αστρονομικά φαινόμενα που εμπεριέχονται σε μυθικές αφηγήσεις. Βάσει του ομηρικού κειμένου, λοιπόν, εύκολα μπορεί κανείς να συναγάγει ότι ο Οδυσσέας επέστρεψε στη γενέθλιο γη του το φθινόπωρο. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι κατά την επάνοδό του υπήρχε κρύο και βροχή και ότι ο Εύμαιος και ο Οδυσσέας άναβαν φωτιές και σκεπάζονταν με βαριά σκεπάσματα, για να ζεσταθούν. Ακόμα και τα φυτά και οι καρποί που αναφέρονται στο κείμενο παραπέμπουν στην εποχή του φθινοπώρου (κληματαριές με σταφύλια, αχλαδιές, μηλιές, ροδιές). Η αθέσφατος (= μακράς διάρκειας) νύκτα καθώς και η συνύπαρξη των αστερισμών των Πλειάδων και του Βοώτη, με τον τελευταίο να δύει «οψέ» (οψέ δύοντα Βοώτη) έχουν οδηγήσει τους ερευνητές στην υιοθέτηση της άποψης ότι η επιστροφή του ήρωα συντελέστηκε κατά το φθινόπωρο. Ο μάντης Θεοκλύμενος, αναφερόμενος στη στιγμή της μνηστηροφονίας, δηλώνει ότι ο ήλιος είχε απολεσθεί, φαινόμενο που παραπέμπει σε μερική έκλειψη Ηλίου. Οι επιστήμονες, μελετώντας όλες τις ηλιακές εκλείψεις που συνέβησαν μεταξύ 1300 και 1130 (οπότε και παύουν να υπάρχουν τα μυκηναϊκά κέντρα), κατέληξαν ότι αυτή που πληροί τις προαναφερθείσες αναφορές είναι η έκλειψη που συνέβη στις 30 Οκτωβρίου 1207, ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η δολοφονία των αναίσχυντων μνηστήρων. Πέντε ημέρες νωρίτερα, δηλαδή την 25^η Οκτωβρίου 1207, είχε επιστρέψει στη γενέθλια γη του μετά από δέκα έτη περιπλανήσεων.

Τέλος, ο Δρ. Φασσέας Κωνσταντίνος, Βιολό­γος, Καθηγητής Γεωπονικού Πανεπιστημίου, μίλησε στο ακροατήριο για τους μύθους που επικρατούν γύρω από θέματα της διατροφής στην ομιλία του με θέμα «Επιστήμη και Διατροφή». Αρχικά, παρακίνησε τους παρευρισκόμενους να ανατρέχουν στα δελτία τύπου του ΕΦΕΤ, προκειμένου να πληροφορούνται σχετικά με το τι επιτρέπεται και τι όχι να καταναλώνουν. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι δεν πρέπει ποτέ να διατίθεται λάδι σε τενεκέ. Από τα πρώτα κιόλας λεπτά της ομιλίας του, φρόντισε να διαλύσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι η διατροφή στις μέρες μας είναι κατώτερης ποιότητας απ’ ό,τι στο παρελθόν, υποστηρίζοντας, μάλιστα, ότι είναι καλύτερη και πλουσιότερη από ποτέ, καθώς η ποιότητα τροφίμων είναι βελτιωμένη σε σχέση με εκείνη 30-40 χρόνια πριν. Προς επίρρωση της παραπάνω θέσης, ανέφερε ότι σήμερα οι γυναίκες μεγάλης ηλικίας δεν έχουν πια καμπούρα, όπως στο παρελθόν. Και ενώ η επιστήμη ενοχοποιείται για πολλά δεινά  που πλήττουν τον πλανήτη μας, είναι και υπεύθυνη για πολλές κατακτήσεις, όπως την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Ο κ. Φασσέας σημείωσε ότι στην αρχαία Ελλάδα το προσδόκιμο ζωής ήταν 26-28 χρόνια, με τους πλουσίους να ζουν κατά 10 χρόνια περισσότερο. Μέχρι τα τέλη του 19^ου αιώνα, δεν είχε διαφοροποιηθεί κατά πολύ το προσδόκιμο ζωής, καθώς άγγιζε μόλις τα 36 χρόνια! Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο μέσος άνθρωπος ζούσε 46 χρόνια, ενώ σε αυτές τις επτά δεκαετίες μέχρι και σήμερα το προσδόκιμο άγγιξε τα 82 χρόνια. Μετά το πέρας της ομιλίας του, ο κ. Φασσέας δε δίστασε να απαντήσει σε όλες τις ερωτήσεις των παρευρισκομένων με προθυμία, μεταδίδοντας κάποιες από τις γνώσεις του που θα βοηθήσουν τους καταναλωτές στην αποτελεσματική αντιμετώπιση αστικών μύθων περί της διατροφής.

Η εκδήλωση έκλεισε με ευχαριστίες εκ μέρους του Δήμου Βάρης- Βούλας- Βουλιαγμένης προς το Πρότυπο Εκπαιδευτήριο Αθηνών για την άρτια διοργάνωση της εκδήλωσης. Τα φωτεινά πρόσωπα των παιδιών, που, για λίγες στιγμές, έγιναν μικροί επιστήμονες, καθώς και των γονέων τους που μοιράστηκαν κι αυτοί, σαν μικρά παιδιά, τη χαρά της ανακάλυψης της νέας γνώσης αποτέλεσαν τον καλύτερο επίλογο μιας ημέρας που όλοι μας θα θυμόμαστε για πολύ καιρό…