Διαδικτυακή Ημερίδα Επαγγελματικού Προσανατολισμού στο «Πρότυπο Εκπαιδευτήριο Αθηνών»

     Για μια ακόμα χρονιά, το σχολείο μας διοργάνωσε Ημερίδα Επαγγελματικού Προσανατολισμού με προσκεκλημένους έξοχους επιστήμονες, ο καθένας εκ των οποίων διακονεί διαφορετικό τομέα της επιστήμης. Εφέτος, ωστόσο, οι συνθήκες ήταν εντελώς διαφορετικές, καθώς δεν είχαμε την ευκαιρία να βρεθούμε, όλοι μαζί, στο σχολείο μας, και να μοιραστούμε, από κοντά, τους προβληματισμούς και τα εναγώνια ερωτήματα των παιδιών μας. Ωστόσο, η τεχνολογία ήταν αρωγός, καθώς, αν και ο καθένας από το σπίτι του, υπήρχε η δυνατότητα έκφρασης αποριών και ερωτήσεων προς τους ομιλητές, αναπληρώνοντας- τρόπον τινά- τη φυσική παρουσία των μαθητών στο σχολείο. Γιατί τα πραγματικά εμπόδια δεν είναι οι εξωτερικές συνθήκες, αλλά οι δικοί μας περιορισμοί, ο τρόπος με τον οποίο εμείς οι ίδιοι θα επιλέγουμε να ερμηνεύσουμε τις δυσκολίες…

     Η ημερίδα με θέμα : «Επιλέγω επάγγελμα ˙χτίζω τον κόσμο του αύριο… από σήμερα» ξεκίνησε με το καλωσόρισμα των προσκεκλημένων από τον κ. Ανδρακάκο, Διευθυντή Γυμνασίου του σχολείου μας. Ο κ. Ανδρακάκος αναφέρθηκε στα εναγώνια ερωτήματα, τα οποία σταθερά δέχεται από μαθητές. «Ποιο είναι το επάγγελμα του μέλλοντος;». «Πόσο πρέπει η αγορά εργασίας να υπαγορεύσει ή να ακυρώσει μια επιλογή μου;» «Μήπως δεν είμαι κατάλληλος, για να ασκήσω αυτό το επάγγελμα;»… Τόνισε ότι η απάντηση σε όλα αυτά τα ερωτήματα δεν είναι απλή. Η επιλογή επαγγέλματος είναι μια σημαντική επιλογή, την οποία, δυστυχώς, ο άνθρωπος καλείται να πάρει σε μια πρώιμη φάση της ζωής του. Το «όπλο» του για τη σωστότερη απόφαση είναι η γνώση, όχι η ψυχρή γνώση των βιβλίων αλλά η «ζωντανή» γνώση, η προερχόμενη από ανθρώπους που, ακολουθώντας συγεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους, κατάφεραν να διαπρέψουν σε αυτούς και, μάλιστα, όχι μόνο σε στενά εθνικό επίπεδο.

     Στο σημείο αυτό, τον λόγο πήρε ο Δρ Κοντοές Χαράλαμπος, Μηχανικός και Διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής και Διαστημικών Ερευνών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Ο κ. Κοντοές έκανε μια αναδρομή στην πρόσφατη ιστορία της επιστήμης και στο πώς εκείνη έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι, το 1984, η επιστήμη στηριζόταν στα βασικά μετρητικά όργανα και είχε να κάνει με θέματα εμβάθυνσης της Γεωμετρίας. Οι ερευνητές περνούσαν τα δεδομένα σε «δεινοσαυρικούς» υπολογιστές και σε κάρτες διάτρητες απεικονίζονταν τα διαγράμματα. Σήμερα, η επιστήμη της Διαστημικής θεωρείται «επιστήμη αιχμής» και αξιοποιεί τις τελευταίες κατακτήσεις της τεχνολογίας, για να συλλέξει τα δεδομένα που χρειάζεται. Ο κ. Κοντοές εξέφρασε την άποψη ότι η κάθε γενιά είναι καλύτερη από την προηγούμενη, έχοντας αποθησαυρίσει περισσότερες γνώσεις, και ότι και οι δυσκολίες μπορεί να οδηγήσουν στην επιτυχία. Όπως υποστήριξε, τα ανήσυχα πνεύματα δεν εφησυχάζουν στο κέρδος της ημέρας, αλλά προβληματίζονται πάνω στα δεδομένα και προσπαθούν να διερευνήσουν τι είναι αυτό που ζητά η κοινωνία. Απαντώντας σε ερώτηση μαθητή για τη σπουδαιότητα της σωστής συμπλήρωσης του μηχανογραφικού, εξέφρασε την άποψη ότι το μηχανογραφικό δεν είναι η ύψιστη στιγμή της καριέρας κάποιου και ότι ο ίδιος, όταν το 1984 πέρασε στη σχολή Τοπογράφων Μηχανικών, δεν μπορούσε να φανταστεί την επαγγελματική του εξέλιξη, ότι θα διατελούσε, δηλαδή, πρόεδρος του Beyond.

     Το κέντρο Beyond ασχολείται με την επιστήμη του Διαστήματος και η διεπιστημονική ομάδα του αποτελείται από 45 επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων όπως Γεωγράφοι, Τοπογράφοι, Πολιτικοί Μηχανικοί, Μαθηματικοί, Φυσικοί και Θεωρητικοί. Η ενασχόληση και θεωρητικών επιστημόνων στο εν λόγω κέντρο εξηγείται από το γεγονός ότι το διάστημα σχετίζεται και με τη νομοθεσία, καθώς τα δεδομένα του χρησιμοποιούνται για ειρηνικούς σκοπούς. Πού χρησιμοποιούνται, όμως, τα δεδομένα αυτά που αντλούν οι επιστήμονες από το διάστημα και κατά ποιον τρόπο; Αρχικά, πολλοί δορυφόροι περιστρέφονται γύρω από τη Γη και μας δίνουν πληροφορίες για πράγματα που δεν μπορεί να δει το μάτι. Έτσι, οι ηγεσίες μπορούν να πάρουν τις σωστές αποφάσεις, είτε πριν την εμφάνιση του  προβλήματος είτε για την αντιμετώπιση αυτού. Για παράδειγμα, μπορούν να αντιμετωπίσουν τη φτώχεια και την πείνα, με τη λελογισμένη διάθεση της αγροτικής παραγωγής. Εκτός, όμως, από αυτές τις πληροφορίες, οι δορυφόροι μπορούν να αποτιμήσουν τις φυσικές καταστροφές και να τις παρακολουθήσουν σε πραγματικό χρόνο.

     Μέσα σε λίγα λεπτά, μεταφερθήκαμε σε μια άλλη επιστήμη, την Ιατρική. Η «μετάβαση» αυτή έγινε με τον Δρ. Τυριτζή Σταύρο, Ιατρό και Διευθυντή της Δ Ουρολογικής Κλινικής του «ΥΓΕΙΑ». Ο κ. Τυριτζής, αρχικά, ευχαρίστησε το σχολείο που του έδωσε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τη νέα γενιά και να μοιραστεί μαζί της τις εκ καρδίας σκέψεις του. Χαρακτήρισε το επάγγελμα του γιατρού ως «λειτούργημα» και υποστήριξε ότι αυτό που ωθεί κάποιον να γίνει Γιατρός είναι η ειλικρινής αγάπη για ό,τι μπορεί να προσφέρει στον άνθρωπο και την κοινωνία, η δυνατότητά του για βιοκοινωνικοψυχολογικές παρεμβάσεις. Τόνισε ιδιαίτερα την αξία της ανθρωπιάς στο λειτούργημα του Γιατρού, κάνοντας μνεία στο βιβλίο «The citadel» (1937), το οποίο είναι καλό να διαβάσουν όσοι πρόκειται να ασχοληθούν με την Ιατρική. Στο εν λόγω βιβλίο παρουσιάζεται η πορεία ενός νέου ταλαντούχου Γιατρού, που ξεκινά ιδεαλιστικά την επαγγελματική του πορεία, μπαίνοντας σε ένα σαθρό σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι να εκμαυλίζεται και στο τέλος της καριέρας του να αποφασίσει να επιστρέψει εκεί από όπου ξεκίνησε. Το μήνυμα αυτού του βιβλίου είναι ότι οι αρχές είναι καλό να συνοδεύονται από ρεαλισμό, για να καταφέρει κάποιος να «επιβιώσει» στην αγορά εργασίας. Το στοίχημα, ωστόσο, για τον Γιατρό είναι να μην χάσει ποτέ την ανθρωπιά του. «Γίνε πρώτα άνθρωπος και μετά Γιατρός», θυμήθηκε ότι του είχε πει ο πατέρας του. Άνθρωπος σημαίνει να σέβεται κανείς τον φόβο, τις επιθυμίες του ασθενούς και να τον ενημερώνει σωστά. Άνθρωπος σημαίνει να δεσμεύεται απέναντι στον ασθενή, να χάνει τον προσωπικό του χρόνο, προσπαθώντας με ταπεινότητα, ομαδικό πνεύμα και ηθική να θεραπεύσει το σώμα και την ψυχή του τελευταίου.

     Σε σχέση με τη χώρα μας, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα είναι «παγκόσμια πρωταθλήτρια στην παραγωγή γιατρών», δεδομένου ότι αντιστοιχούν 6,1 Γιατροί ανά 1.000 κατοίκους, τη στιγμή που σε άλλες χώρες είναι 3 ανά 1.000 κατοίκους. Σήμερα, οι άνθρωποι που βιοπορίζονται από το εν λόγω επάγγελμα ανέρχονται στους 65.000, ενώ 18.000 Έλληνες Γιατροί έχουν βρει εργασία σε κάποια χώρα του εξωτερικού. Οι ιατρικές σχολές στην Ελλάδα προσφέρουν πολύ υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Μετά το τέλος της βασικής εκπαίδευσης, οι απόφοιτοι των ιατρικών σχολών χρειάζονται 3-7 χρόνια επιπλέον εκπαίδευσης και κάποιοι συνεχίζουν και τη μετεκπαίδευσή τους. Ως προς τις επαγγελματικές προοπτικές που ανοίγονται μετά το πέρας των σπουδών- εκτός της άσκησης της κλασικής ιατρικής- ο κ. Τυριτζής σημείωσε ότι οι απόφοιτοι της Ιατρικής μπορούν να εργαστούν ως σύμβουλοι φαρμακευτικών, με το medical management. Τέλος, τόνισε ότι η Ιατρική ως επιστήμη υιοθετεί τις τεχνολογικές εφευρέσεις και τις θέτει στην «υπηρεσία» της ∙ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ρομποτική Ιατρική, που προσφέρει δυνατότητες υπερόρασης και τρισδιάστατη μεγέθυνση.

     Στη συνέχεια, τη σκυτάλη έλαβε ο Δρ Παπαϊωάννου Τάσης, Καθηγητής Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ, ο οποίος γοήτευσε το ακροατήριο με την κατάρτισή του και τον δομημένο του λόγο. Ο κ. Παπαϊωάννου αναφέρθηκε στο έργο του Πολιτικού Μηχανικού που είναι ο υπολογισμός των μελετών για την κατασκευή ενός έργου, των Συγκοινωνιολόγων, που μελετούν τη ροή της κυκλοφορίας και των Τοπογράφων, που ασχολούνται με την καταγραφή και αποτύπωση ενός τόπου ή τοπίου. Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στο έργο άλλων Μηχανικών, όπως των Ηλεκτρολόγων και απάντησε με προθυμία σε ερωτήσεις μαθητών αναφορικά με τη φύση του αντικειμένου τους. Δεν μπορούσε, φυσικά, να μην αναφερθεί στην Αρχιτεκτονική, την επιστήμη που διακονεί, ορίζοντάς την ως τον  σχεδιασμό, τη σύνθεση και τη δημιουργία χώρων ζωής. Στο σημείο αυτό, ο ομιλητής χρησιμοποίησε τα λόγια του Oscar Wild : «Αν η φύση ήταν άνετη, τότε ο άνθρωπος δε θα είχε εφεύρει την αρχιτεκτονική». Τα κτίσματα που δημιουργεί ο Αρχιτέκτονας, ο οποίος προσπαθεί να «αφουγκραστεί» τις ανάγκες ενός κτίσματος που δεν υπάρχει, δεν είναι παρά «δοχεία ζωής». Υπ’ αυτή την έννοια, η Αρχιτεκτονική είναι μια τέχνη- επιστήμη εξυπηρετική, καθώς συμβάλλει στο όραμα του ατόμου για μια καλύτερη ζωή. Ο αρχιτεκτονικός χώρος είναι ο τόπος όπου ζούμε, γεννιόμαστε, πεθαίνουμε. Σε σχέση με την αρχιτεκτονική σύνθεση, αυτή έγκειται στον σχεδιασμό με αφορμή ένα συγκεκριμένο θέμα (κατοικία, σχολείο) και την εκμάθηση μεθόδων προσέγγισης αυτού του θέματος. Προς την κατεύθυνση αυτή, σημαντική είναι η βιβλιογραφία, η γνώση της ιστορίας των διαφόρων υλικών αλλά και, πλέον, ο βιοκλιματικός σχεδιασμός. Αν και, σήμερα, τα σχέδια γίνονται σε υπολογιστή, στη σχολή, κατά τα πρώτα εξάμηνα φοίτησης, οι φοιτητές καλούνται να σχεδιάσουν στο χέρι, για να συνειδητοποιήσουν τι σχεδιάζουν. Κλείνοντας, προέτρεψε τα παιδιά να κάνουν επιλογή επαγγέλματος με «κλειδί» την αγάπη και το πάθος. Μόνο έτσι, θα καταφέρουν να κάνουν το επάγγελμά τους με χαρά και να διαπρέψουν σε αυτό, αφήνοντας τη σφραγίδα τους.

     Ο κ. Μπουραντάς Ηρακλής, Συνιδρυτής και Γενικός Διευθυντής της Start-up εταιρείας Novoville, έκανε λόγο για τη σύζευξη της τεχνολογίας με την επιχειρηματικότητα και παρέσυρε το ακροατήριο, εκμηδενίζοντας τη φυσική απόσταση που τους χώριζε. Σε αυτό συνέβαλε και η αφήγηση της προσωπικής του ιστορίας, την οποία όλοι παρακολούθησαν με μεγάλο ενδιαφέρον. Ο ίδιος, προερχόμενος από μια οικογένεια Μηχανικών και Νομικών, ένιωθε ότι έπρεπε να επιλέξει μεταξύ αυτών των δύο κόσμων και, έτσι, οδηγήθηκε προς τη Νομική. Στη συνέχεια, καθώς πέτυχε στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, απέκτησε μια εικόνα για το πώς λειτουργεί ο κόσμος. Ο ίδιος, σήμερα, ως συνιδρυτής της Novoville, τόνισε ότι όποιες σπουδές και να κάνουν τα παιδιά, δεν σημαίνει ότι θα τις ακολουθήσουν, καθώς καμία διαδρομή δεν θα τα ακολουθεί μέχρι το τέλος της ζωής τους. Ο κ. Μπουραντάς, αφού πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στα ψηφιακά συστήματα, συμμετείχε στον σχεδιασμό του government technology, που προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα γραφειοκρατίας του πολίτη με τον Δήμο. Έχοντας, πλέον, διαγράψει μια πορεία 6 χρόνων στη Start-up Novoville, εκμυστηρεύτηκε στους μαθητές ότι η επιχειρηματικότητα δεν είναι εύκολη, αλλά και ότι τα χρήματα δεν είναι η σημαντικότερη επιβράβευση για έναν επιχειρηματία. Σε ερώτηση ενός μαθητή σχετικά με το τι προσόντα πρέπει να διαθέτει ένας επιχειρηματίας, απάντησε ότι, αναμφίβολα, πρέπει να διαθέτει soft skills και όραμα, να βλέπει μπροστά, θέλοντας να λύσει κάτι με διαφορετικό τρόπο. Πρέπει, επίσης, να μην φοβάται τα ρίσκα και να έχει πίστη ότι θα υπερνικήσει τις δυσκολίες που θα βρεθούν στον δρόμο του. Η πειθαρχία και η προσαρμοστικότητα είναι δύο ακόμα αρετές ενός σωστού επιχειρηματία, καθώς δεν μπορεί να δεσμεύεται ότι θα κάνει κάτι και να μην το υλοποιεί. Τέλος, υποστήριξε την «παράδοξη», για πολλούς, άποψη ότι η αποτυχία είναι ο πιο σύντομος δρόμος προς την επιτυχία.

     Τέλος, από μια Ημερίδα Επαγγελματικού Προσανατολισμού δεν θα μπορούσε να λείπει η αναφορά στις νομικές σπουδές, σπουδές που ενδιαφέρουν μεγάλο αριθμό μαθητών. Για τη σημασία των νομικών σπουδών και τους άξονες πάνω στους οποίους στηρίζεται η επιλογή προσανατολισμού των μαθητών μίλησε ο Δρ Παπαθεοδώρου Θεόδωρος, Νομικός, Καθηγητής Αντεγκληματικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, πρώην Υφυπουργός Παιδείας. Ο κ. Παπαθεοδώρου αναφέρθηκε, αρχικά, στο γεγονός ότι η επιλογή του επαγγέλματος δεν γίνεται μόνο βάσει προσωπικών δεδομένων αλλά και σε συνάρτηση με τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν. Για παράδειγμα, οι συνθήκες κρίσης έχουν μεγάλη σημασία στο πώς θα επιλέξει κάποιος επαγγελματικές προοπτικές. Ο στόχος είναι ο καθένας να υπηρετήσει όσο καλύτερα μπορεί ό,τι θέλει να ακολουθήσει επαγγελματικά. Ο κ. Παπαθεοδώρου σημείωσε ότι η επιλογή επαγγελματικής κατεύθυνσης πρέπει να στηρίζεται σε τρεις άξονες προσανατολισμού. Ο πρώτος άξονας έιναι η αντιστοιχία δεξιοτήτων ενός μαθητή με το επάγγελμα που θα ασκήσει, καθώς «δεν είμαστε όλοι πλασμένοι για όλα». Στο σημείο αυτό, κεφαλαιώδους σημασίας κρίνεται ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός, καθώς βοηθά στην αξιολόγηση των δεξιοτήτων του μαθητή. Δεύτερος άξονας είναι η καλή γνώση των επαγγελματικών προοπτικών που ανοίγονται μετά από τις σπουδές. Τρίτος και τελευταίος άξονας είναι η πεποίθηση ότι πρέπει κανείς να έχει την ικανότητα, στην πορεία της επαγγελματικής του ζωής, να αναπροσαρμόσει τις επιλογές του, καθώς το επαγγεματικό περιβάλλον συνεχώς αλλάζει, κυρίως λόγω της πολυεπίπεδης κρίσης που μαστίζει τις κοινωνίες μας.

     Αναφερόμενος στον Νομικό, τον χαρακτήρισε ως συλλειτουργό της δικαιοσύνης, υπό την έννοια ότι θα κληθεί να υπηρετήσει τη λειτουργία του κράτους και των θεσμών, καθώς και να ενεργήσει υπέρ της προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των αδυνάτων. Στη συνέχεια, απαρίθμησε τα είδη του Δικαίου, που προσφέρουν ευρύτητα επιλογών στους φοιτητές. Έκανε λόγο και για τις μεταπτυχιακές σπουδές, που, πλέον, συνιστούν μαζική επιλογή των υποψηφίων. Μετά το πέρας των νομικών σπουδών, κάποιος μπορεί να ακολουθήσει τη μάχιμη δικηγορία, να δώσει εξετάσεις για την Εθνική Σχολή Δικαστών, να ασκήσει το επάγγελμα του Συμβολαιογράφου ή να λειτουργήσει ως Νομικός Σύμβουλος σε μια εταιρεία. Προϋπόθεση, για να πετύχει κάποιος στον απαιτητικό αυτό επαγγελματικό στίβο, δεν είναι άλλη από τη σκληρή δουλειά και το πάθος.

     Μπορεί η φετινή Ημερίδα Επαγγεματικού Προσανατολισμού να μην «έκλεισε» με το σύνηθες χειροκρότημα των παρευρισκομένων, αλλά η αίσθηση που εισπράξαμε, πίσω από την οθόνη, ήταν αυτή των φωτεινών προσώπων. Κι αυτό γιατί μόνο «φωτισμένοι» άνθρωποι μπορούν να δώσουν, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές, ελπίδα και προσμονή για ένα καλύτερο αύριο, που θα χτιστεί πάνω στο πάθος για τη διεκδίκηση ενός καλύτερου αύριο. Ευχαριστούμε τους ανθρώπους αυτούς που δίδαξαν τόσο αποτελεσματικά στα παιδιά μας ότι οι περίοδοι κρίσης είναι μια ευκαρία για νέα ξεκινήματα…