Την Πέμπτη, 2 Απριλίου  2015 στο Σχολείο μας ξεκίνησαν οι θεατρικές παραστάσεις του φετινού σχολικού θεατρικού φεστιβάλ.  Τρεις  θεατρικές ομάδες παρουσίασαν τη δουλειά τους.  Η πρώτη μικρή ομάδα της Γ’ Γυμνασίου έδειξε στους μαθητές όλου του σχολείου το μονόπρακτο του  Τένεσι Ουίλιαμς με τίτλο  “Η Αδέσμευτη”, η δεύτερη ομάδα της Γ’ Γυμνασίου ανέβασε ένα άλλο μονόπρακτο του ίδιου δραματουργού με τίτλο  ” Η Λαίδη Φθειροζόλ ” , ενώ μια  μικτή θεατρική ομάδα του  Λυκείου παρουσίασε  μια πράξη από την «Λοκαντιέρα» του Κάρλο Γκολντόνι .

Γιατί ο Τένεσι Ουίλιαμς ;

Ο Αμερικάνος δραματουργός Τένεσι Ουίλιαμς (1911-1983) άρχισε την καριέρα του τα πρώτα χρόνια της τρίτης δεκαετίας του 20^ου αιώνα και ήδη στα πρώιμα έργα του προσπαθούσε να τροποποιήσει τις υπάρχουσες ρεαλιστικές παραδόσεις του Αμερικανικού θεάτρου. Ο συγγραφέας δημιουργεί ήρωες οι οποίοι προσπαθούν να φέρουν πίσω το παρελθόν ή να φτιάξουν ένα μέλλον διαφορετικό από το κακόγουστο  και κακοφτιαγμένο παρόν, όμως οι ψευδαισθήσεις  τους αυτές καταστρέφονται.

Στο κέντρο των θεατρικών έργων του Τένεσι Ουίλιαμς βρίσκεται ο μοναχικός και απροστάτευτος άνθρωπος, που χάνει την μάχη του με τον κόσμο του καταναλωτισμού, της βίας και της σκληρότητας και νιώθει απεγνωσμένος. Αυτός ο κεντρικός ήρωας γίνεται θύμα όχι μόνο των εξωτερικών περιστάσεων, αλλά και των δικών του αδυναμιών, ψευδαισθήσεων και ενοχών.  Για αυτά τα χαμένα πρόσωπα των θεατρικών έργων του Αμερικάνου δραματουργού υπάρχει μόνο ένα καταφύγιο – η φαντασία, η οποία γίνεται για τους ήρωες πηγή τόσο της μεγάλης δύναμης, όσο και της μεγάλης αδυναμίας.

Ο συγγραφέας που άσκησε επιρροή στον Τένεσι Ουίλιαμς ήταν ο Τσέχωβ. Στα απομνημονεύματά του ο Αμερικανός δραματουργός αναφέρει το εξής – «Εκείνο το καλοκαίρι (1934) ερωτεύτηκα τα έργα του Άντων Τσέχωβ. Αυτά μου έμαθαν εκείνη την συγγραφική ατμόσφαιρα, με την οποία ένοιωθα κοντινή συγγένεια εκείνο τον καιρό». Πιο συγκεκριμένα, ο Ουίλιαμς υιοθέτησε εκείνες τις ιδέες του Τσέχωβ που αφορούν την λεγόμενη «εσωτερική δράση» των προσώπων. Το θέμα του «μικρού ανθρώπου» που μάχεται απεγνωσμένα για την ύπαρξή του, γίνεται βασικό για όλη την συγγραφική κληρονομιά του Ουίλιαμς.

Η καλλιτεχνική μέθοδος που χρησιμοποιεί ο δραματουργός στα έργα του, είναι κυρίως ψυχολογική. Ο Ουίλιαμς ενδιαφέρεται για εκείνα τα βάθη της ψυχής των ηρώων του που είναι κρυμμένα από όλους ακόμα και από τους ίδιους, και εξωτερικεύονται μέσα από τις απρόβλεπτες κινήσεις, τις απότομες αλλαγές διάθεσης και  μπερδεμένα συναισθήματα. Ο δραματουργός τοποθετεί τα πρόσωπα των έργων σε συνθήκες που αναγκάζουν τους ανθρώπους να ανοίγονται εσωτερικά μπροστά από τους θεατές και μπροστά από τους ίδιους. Στην σκηνή παρουσιάζεται η τραγική μάχη των ηρώων με τις εξωτερικές συνθήκες η οποία τελειώνει με τον θάνατο του ανθρώπου μέσα στην κοινωνία που ασκεί την δύναμη εναντίον του.

Ο Ουίλιαμς ανήκε στους καλλιτέχνες – προδρόμους διότι πολύ νωρίς εξέφρασε στα έργα του αυτά που αργότερα θα βγουν στην επιφάνεια. Το θέατρό του βασίζεται εξ ολοκλήρου στην έννοια της «ατμόσφαιρας», η οποία δημιουργείται από κάποιες δονήσεις στον αέρα που δεν λεκτικοποιούνται, από τις αισθήσεις, τους ήχους, κρυμμένες εκφράσεις και διπλό νόημα.  Το Νοέμβριο του 1956 στο περιοδικό «mainstream”  οι κριτικές έγραψαν – «Η ειδική ποιητική σφαίρα του Ουίλιαμς παρουσιάζεται μέσω από τα βάσανα ανθρώπων – υπερβολικά μαλακών και ευαίσθητων για να επιβιώσουν στον σκληρό και αναίσθητο κόσμο μας.»

Γιατί ο Κάρλο  Γκολντόνι ;

Ο μεγάλος δραματουργός Κάρλο Γκολντόνι έζησε στην Ιταλία τον 18^ο αιώνα. Ο Γκολντόνι  γεννήθηκε στην Βενετία, άλλαξε πολλά επαγγέλματα – σπούδασε ιατρική, δούλευε ως γραμματέας σε έναν εισαγγελέα, σπούδασε δίκαιο, δραστηριοποιήθηκε ως δικηγόρος, ταξίδευε σε όλη την Ιταλία, γεγονός που τον  βοήθησε να μελετήσει καλά την χώρα και το λαό της.

Από μικρό παιδί του άρεσε το θέατρο, την πρώτη κωμωδία του ο μεγάλος Ιταλός δραματουργός έγραψε στην ηλικία των 11 χρονών. Όταν μεγάλωσε, με μεγάλη επιτυχία έκανε μεταρρυθμίσεις στο σύγχρονο θέατρο, πράγμα που δεν πέτυχε κανείς άλλος πριν. Την απαρχαιωμένη πια Κωμωδία Προσωπείων  — La Commedia dell’arte – γέμισε με νέο περιεχόμενο και άλλαξε την σκηνική τεχνική. “Πρέπει να ανεβάζεις έργα – έγραφε ο Γκολντόνι – που να βασίζονται σε χαρακτήρες, διότι αυτοί αποτελούν πηγή καλής κωμωδίας.» Οι αφηρημένοι ήρωες της παλαιάς Κωμωδίας Προσωπείων αντικαταστήθηκαν με ζωντανούς ανθρώπους. Ο Γκολντόνι απαρνήθηκε επίσης και τον αυτοσχεδιασμό, αναγκάζοντας τους ηθοποιούς να μελετούν σοβαρά τους ρόλους. Σαν συνέπεια η κωμωδία από καθαρά διασκεδαστικό θέαμα μετατράπηκε σε σοβαρή παράσταση, επειδή ο δραματουργός πίστευε ότι η κωμωδία πρέπει να διορθώνει τα ελαττώματα των ανθρώπων.

Συμβάλλοντας στην ίδρυση του εθνικού ιταλικού θεάτρου ο Γκολντόνι ευρέως χρησιμοποιούσε όχι μόνο την εμπειρία των προκατόχων τους, αλλά και του Μολιέρου. Από τον Γάλλο συνάδελφό του δανείστηκε όχι μόνο τις μεμονωμένες σκηνές και φιγούρες, όπως έκαναν οι προηγούμενοι κωμωδιογράφοι, αλλά μάθαινε την απεικόνιση των ηθών της εποχής και την ανακάλυψη της ψυχολογίας των ηρώων. Για να διαβάσει τον Μολιέρο ο  Γκολντόνι έμαθε την Γαλλική γλώσσα. Σε ένα από τα έργα του ο Γκολντόνι έγραφε : «Οι Γάλλοι κτίζουν την κωμωδία τους  μόνο πάνω σε ένα χαρακτήρα, γύρω από ένα πάθος. Οι Ιταλοί μας θέλουν κάτι παραπάνω. Θέλουν ο κύριος χαρακτήρας να είναι δυνατός, εκφραστικός και πρωτότυπος, και τα δευτερεύοντα πρόσωπα να αποτελούν επίσης χαρακτήρες.

Γιατί η «Η Λοκαντιέρα»  ;

Παράδειγμα ενός τέτοιου έργου είναι μία από τις καλύτερες κωμωδίες του Γκολντόνι – « Η Λοκαντιέρα» (1753). Είναι η ιστορία για την Μιραντολίνα, μια δραστήρια ιδιοκτήτρια του πανδοχείου η οποία αποφάσισε να κάνει τον αριστοκράτη-μισογύνη να την ερωτευτεί και μετά να τον απορρίψει, για να του δώσει μάθημα και να τον τιμωρήσει για την έλλειψη σεβασμού προς γυναίκα ως ανάξιο και χαμηλό όν. Σε αυτό το έργο  παράλληλα με την υπέροχη Μιραντολίνα ο Γκολντόνι παρουσίασε άλλους ψυχολογικά ακριβείς χαρακτήρες – ενός ξεπεσμένου Μαρκίσιου, ενός νεόπλουτου Κόμη, ενός Ιππότη που μισεί τις γυναίκες. Στην σκηνή επίσης βγαίνουν 2 πανέξυπνες θεατρίνες και πιστοί υπηρέτες.  Η κωμωδία «Λοκαντιέρα» ολοκληρώνει την δεύτερη περίοδο ζωής του Γκολντόνι, κατά την οποία τα έργα του ασχολούνται με οικογενειακά και καθημερινά θέματα, επίσης είναι μία από τις καλύτερες και πιο εύθυμες κωμωδίες του 18^ου αιώνα, όπου η ηρωίδα του έργου η Μιραντολίνα δεν είναι απλωική, ο χαρακτήρας της είναι βαθύς και γεμάτος αντιθέσεις.

Δραματουργός, αναμφίβολα, ακολουθεί την κλασσική αισθητική με προσανατολισμό – την αληθοφάνεια και ηθική. Οι χαρακτήρες των έργων αποτελούν αντικείμενο μελέτης του Γκολντόνι, ο οποίος απαιτούσε από την κωμωδία μόνο να ακολουθεί την «φύση», την πραγματικότητα, καταλαβαίνοντας αυτό ως αληθής μετάδοση των ανθρωπίνων χαρακτήρων. Ο Ιταλός κωμωδιογράφος έλεγε ότι «η κωμωδία είναι απεικόνιση της ζωής, και σαν συνέπεια – όλα σε αυτήν πρέπει να είναι αληθοφανή», επιμένοντας ότι «όχι μόνο ο βασικός χαρακτήρας πρέπει να είναι δυνατός, πρωτότυπος και σαφής», όπως ήταν στο δράμα του γαλλικού κλασικισμού, αλλά  και «οι σχεδόν όλες οι επεισοδιακές φιγούρες επίσης πρέπει να είναι χαρακτήρες !»