Το πνεύμα των Χριστουγέννων και η γενναιοδωρία των μεγάλων Ελλήνων

Τους παλαιούς καλούς καιρούς, το σχολείο μας, την τελευταία ημέρα των μαθημάτων πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων, συνήθιζε να πηγαίνει σινεμά. Αλλά, όπως είναι γνωστό: «tempora mutantur et nos mutamur in illis», δηλαδή οι καιροί αλλάζουν και εμείς αλλάζουμε μαζί τους. Μπήκαν στη ζωή μας οι περιορισμοί της επιδημίας και αλλάξαμε πλεύση. Εφέτος, αντί να δούμε κάποιο κινηματογραφικό έργο, την ημέρα αυτή, αποφασίσαμε να οργανώσουμε τέτοιου είδους εκπαιδευτικές επισκέψεις και περιπάτους, για κάθε τάξη και τμήμα ξεχωριστά, που να αντικατοπτρίζουν το πνεύμα και το νόημα των Χριστουγέννων. Ομολογουμένως, ήταν δύσκολο να συνδυάσουμε όλα αυτά, όμως τα καταφέραμε!

Τα τμήματα της Α’ Γυμνασίου ξεναγήθηκαν, εκ περιτροπής, στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, η Β’ Γυμνασίου συμμετείχε στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του Ιδρύματος Γιάννη Τσαρούχη και η Γ’ Γυμνασίου γνώρισε τα εκθέματα του Μουσείου Παιχνιδιών Μπενάκη. Από την άλλη μεριά, οι μαθητές της Α’ Λυκείου παρακολούθησαν, ανά ομάδα, την ξενάγηση στην Οικία του Παύλου Μελά, η Β’ Λυκείου έκανε περίπατο στα αξιοθέατα της Κηφισιάς, ενώ η Γ’ Λυκείου επισκέφθηκε το Ολυμπιακό Μουσείο Αθήνας.

Υπάρχει, όμως, κάτι κοινό που συνδέει όλα αυτά τα μέρη και, ταυτόχρονα, κάποια σχέση με το πνεύμα των Χριστουγέννων;  Η σκέψη που έρχεται στο νου είναι η εξής: οι άγιες ημέρες αυτές χαρακτηρίζονται από τα αισθήματα της γενναιοδωρίας, της μεγαλοψυχίας και της προσφοράς, τα οποία διέθεταν, σε αφθονία, οι μεγάλοι Έλληνες ευεργέτες. Κάποια από τα κτίρια, μουσεία και ιδρύματα που μας κληροδότησαν εκείνοι είχαμε την ευκαιρία να τα επισκεφτούμε κατά τον Χριστουγεννιάτικό μας περίπατο.

Ας δούμε τους τόπους που συνδέονται με τους ευεργέτες με τη σειρά:

• Ο Άγγελος Γουλανδρής καταγόταν από παλιά ναυτική οικογένεια της Άνδρου. Το 1964, ίδρυσε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, για να γνωρίσει η χώρα τον φυσικό της πλούτο και να μάθει να τον φροντίζει.
• Ο Γιάννης Τσαρούχης ίδρυσε το 1981 το Ίδρυμα και το Μουσείο του, για να περάσει, μέσα από τα έργα του- όπως ο ίδιος ανέφερε- τον σεβασμό στη ζωή, την ευλάβεια στη ζωή, την αγάπη για τον Θεό. «Όλα εκφρασμένα μέσω της ζωγραφικής και των χρωμάτων μου».
• Η οικογένεια Μπενάκη είναι γνωστή για την προσφορά της στα κοινωφελή έργα. Ο Εμμανουήλ Μπενάκης χρηματοδότησε την ίδρυση προσφυγικών νοσοκομείων, εργοστασίων απασχόλησης προσφύγων, ίδρυσε το Μπενάκειο Ορφανοτροφείο Θηλέων και το Μπενάκειον Συσσίτιον και, για την προσφορά του, ανακηρύχθηκε Εθνικός Ευεργέτης. Ο γιος του, Αντώνης Μπενάκης, στη μνήμη του πατέρα του, ίδρυσε, το 1929, το Μουσείο Μπενάκη, το οποίο στεγάζεται στην οικία της οικογένειας.
• Ο Παύλος Μελάς καταγόταν από πολίτικη οικογένεια, η οποία αφιέρωσε μεγάλο μέρος της περιουσίας της σε ευεργεσίες. Ο ίδιος, χάρη στη μεγάλη του γενναιότητα και τις θυσίες του για την απελευθέρωση της πατρίδας, έγινε σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα.
• Στην Κηφισιά, ακόμα πλανιέται το πνεύμα και ζουν οι αναμνήσεις για τις σημαντικές οικογένειες ομογενών που έφτασαν εκεί, έχτισαν τα σπίτια τους και επένδυσαν οικονομικά στην πατρίδα. Στην ξενάγησή μας, γνωρίσαμε την έπαυλη που ανήκε, παλαιά, στην οικογένεια Τρικούπη, γνωστή για την προσφορά της στη χώρα. Επισκεφθήκαμε, επίσης, το σημείο όπου βρισκόταν η έπαυλη του μεγαλύτερου αρχαίου Έλληνα ευεργέτη και πατριώτη Ηρώδη Αττικού και είδαμε τις σαρκοφάγους που σχετίζονται, κατά πάσα πιθανότητα, με την οικογένειά του.
• Η παράδοση της προσφοράς και της γενναιοδωρίας που χαρακτήριζε τους μεγάλους Έλληνες του παρελθόντος έφτασε μέχρι και τις ημέρες μας. Χαρακτηριστικό, λοιπόν, παράδειγμα αποτελούν τα ιδρύματα Ιωάννη Σ. Λάτση και Σταύρου Νιάρχου, που- μεταξύ πολλών ευεργετικών πράξεων- συνέβαλαν και στην ίδρυση του σύγχρονου και διαδραστικού Ολυμπιακού Μουσείου Αθήνας.

Ξεκινώντας τη διοργάνωση του τελευταίου σχολικού περιπάτου του δύσκολου και ιδιαίτερου έτους 2021, δεν περιμέναμε ότι, στο τέλος, όλοι οι προορισμοί θα μας οδηγούσαν στη βαθύτερη κατανόηση της έννοιας της προσφοράς, η οποία μπορεί να αφορά σε όλο το έθνος, σε κάποιους συνανθρώπους, αλλά και στις επόμενες γενεές.  Ανακαλύψαμε, εκ νέου, ότι  η παράδοση αυτή της γενναιοδωρίας και της αυτοθυσίας δεν έχει μια συγκεκριμένη ημερομηνία,  αλλά χαρακτηρίζει έντονα τις μεγάλες προσωπικότητες της πατρίδας από τα αρχαία χρόνια μέχρι και τις ημέρες μας. Ταυτόχρονα, οι πράξεις αυτές σχετίζονται άμεσα με το πνεύμα των ημερών των Χριστουγέννων.

 Ήμαστε τυχεροί, λοιπόν, διότι το τελευταίο αυτό για το 2021«μάθημα» μας φάνηκε διασκεδαστικό, χαρούμενο και γιορτινό…