In: Eκδηλώσεις, Latest News

Πρωινός περίπατος της Β' Λυκείου στην Ακαδημία Πλάτωνος

«Ο Πλάτων ως δάσκαλος της αιώνιας αναζήτηση της αλήθειας»

     Τα τελευταία χρόνια, μέσα στον Νοέμβριο, οι μαθητές του Λυκείου συνηθίζουν να επισκέπτονται δύο αρχαιολογικούς χώρους σπουδαίας ιστορικής σημασίας, αλλά, δυστυχώς, όχι τόσο δημοφιλείς- για τις σχολικές εκδρομές- προορισμούς. Έτσι, τα παιδιά της Α’ Λυκείου ξεναγούνται στην Ελευσίνα, ενώ η Β’ Λυκείου επισκέπτεται την Ακαδημία του Πλάτωνος.

     Έτσι και εφέτος, την Τρίτη, 12 Νοεμβρίου 2019, οι μαθητές της Β’ Λυκείου έφτασαν στην περιοχή που είναι αφιερωμένη στον ήρωα Ακάδημο. Η πρώτη εντύπωση σε όποιον μπαίνει στην Ακαδημία του Πλάτωνος είναι μια σχετική απογοήτευση. Σε όλον τον κόσμο, είναι γνωστό το γεγονός ότι η Ακαδημία του Πλάτωνος, για πρώτη φορά στην αρχαιότητα, κατάφερε να ενώσει επιτυχώς διαφορετικές επιστήμες, να συγκεντρώσει έναν μεγάλο αριθμό σπουδαστών και να εφαρμόσει συστηματικά αυστηρές μεθόδους διδασκαλίας. Ήταν, ουσιαστικά, σαν ένα πρώτο «πανεπιστήμιο» στον ελλαδικό χώρο, που λειτούργησε για μία σχεδόν χιλιετία.  Λογικό θα ήταν ο σημερινός επισκέπτης να περιμένει να δει έναν χώρο προσεγμένο και οργανωμένο, αντίστοιχο με την ιστορική του σημασία. Δυστυχώς, όμως, κάθε χρόνο, η κατάσταση, αντί να βελτιώνεται, χειροτερεύει. Ειδικά εφέτος, οι μαθητές  βρήκαν σπασμένη ακόμα και την επεξηγηματική πινακίδα στο πρώην Γυμνάσιο της Ακαδημίας, όπου βρισκόταν, αρχικά, η αρχαία σχολή.  Έτσι, αναγκαστικά, η γνωριμία με τον χώρο άρχισε από μια συζήτηση στο υπαίθριο αμφιθέατρο που βρίσκεται δίπλα στο Γυμνάσιο του Πλάτωνος, για να γίνει σαφής στους μικρούς «Ακαδημεικούς» η προσωπικότητα και η διεθνής ακτινοβολία του φιλοσόφου εκείνου που κληροδότησε στην ανθρωπότητα την ακόρεστη επιθυμία του για τη γνώση, τον έρωτά του για όλα τα συνετά και τα λογικά καθώς και τον ενθουσιασμό του για τη διαλεκτική, τη φιλοσοφία και, γενικότερα, την επιστήμη.

     Αρχικά, οι μαθητές ενημερώθηκαν για τη ζωή του Πλάτωνος, την οικογένειά του, τα χρόνια που πέρασε δίπλα στον Σωκράτη και τις περιπλανήσεις του, μετά τον θάνατο του δασκάλου του. Έγινε, ακόμα, εκτενής αναφορά και στα τρία ταξίδια του φιλοσόφου στη Σικελία, τον σκοπό αυτών και στις συζητήσεις που διημείφθησαν μεταξύ εκείνου και των τυράννων των Συρακουσών.  Έπειτα, έγινε λόγος για τη συμβολή του Πλάτωνος στην παγκόσμια φιλοσοφία, ενώ τονίστηκε το γεγονός ότι ο Πλάτων ήταν ένας φιλόσοφος του λεγόμενου «υψηλού κλασικισμού», ο οποίος έκανε ένα σημαντικό βήμα στην ανθρώπινη σκέψη, συνδέοντας το γενικό με το σχετικό, το κοσμικό με το ανθρώπινο, το σωματικό με το πνευματικό. Σύμφωνα με τις αντιλήψεις του ιδρυτή της Ακαδημίας, υπάρχει ένας ωραίος υλικός κόσμος που συγκεντρώνει πολλά μεμονωμένα φαινόμενα σε ένα σύνολο, καθώς ζει, αναπνέει και είναι γεμάτος με πλήθος ακόμα φυσικών δυνατοτήτων. Αυτός ο κόσμος καθοδηγείται από τις δυνάμεις που βρίσκονται εκτός των ορίων του, σε έναν υπερουράνιο κόσμο. Αυτές οι δυνάμεις δημιουργούν γενικές νομοτέλειες, σύμφωνα με τις οποίες αναπτύσσεται και ζει όλος ο κόσμος. Αυτές οι γενικές νομοτέλειες είναι οι ιδέες, αντικείμενα μιας νοητικής «θέασης». Με έκπληξη τα παιδιά άκουσαν ότι, στο μέρος όπου βρίσκονταν, ο Πλάτων λειτούργησε σαν ένας πραγματικός «επαναστάτης», διότι διατύπωσε τη σκέψη του περί της ύπαρξης των ιδεών, σε μια εποχή κατά την οποία η ίδια η επιθυμία αναζήτησης των νόμων και των αρχών όλων των φαινομένων φανέρωνε μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο σκέπτεσθαι.

     Μετά τη συζήτηση στο αμφιθέατρο, όλη η παρέα μετέβη στον αρχαίο χώρο της διδασκαλίας, το πρώην γυμνάσιο, όπου διακρίνονται ακόμα οι βάσεις των θρανίων των σπουδαστών. Στον τόπο αυτό, όπως ήταν λογικό, αναφερθήκαμε στον τρόπο της έρευνας και της «απόδοσης» της γνώσης του πρώτου σχολάρχη της Ακαδημίας, υπογραμμίζοντας ότι ο Πλάτων δεν μπορούσε να εκφράσει τις σκέψεις του με τρόπο ολοκληρωμένο και συστηματικό. Ο φιλόσοφος, όπως και ο δάσκαλός του, ο Σωκράτης, όλη την ώρα αναζητούσαν νέες αλήθειες και έτσι δεν προλάβαιναν να ασχοληθούν με τη συστηματική απόδοσή τους.  Έθεταν συνέχεια νέα ερωτήματα και, μη ικανοποιούμενοι με τις απαντήσεις που οι ίδιοι έδιναν, προχωρούσαν ακόμα πιο μακριά τη σκέψη τους.

     Η κουβέντα με τους μαθητές έφερε στο προσκήνιο και το θέμα των διαλόγων του Πλάτωνος. Αρχικά, έπρεπε να γίνει σαφές στους μαθητές ότι η διαρκής και άγρυπνη αναζήτηση της αλήθειας αποκλείει κάθε κλειστό και ακίνητο σύστημα ιδεών. Από αυτήν την άποψη, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Πλάτων ονομάζει «διαλεκτική» τη βασική του φιλοσοφική μέθοδο και διαλέγει τον διάλογο για να εκφράσει τη δραματολογία  των σκέψεών του. Τα παιδιά άκουσαν με ενδιαφέρον ότι οι διάλογοι του Πλάτωνος, εν τέλει, δεν ήταν παρά μια εσωτερική συζήτηση με τον εαυτό του.

     Πριν φύγουμε από τον χώρο, υπογραμμίσαμε ότι, για πολλούς αιώνες μετά τον θάνατο του φιλόσοφου, ο κόσμος συνέχιζε να πηγαίνει στην Ακαδημία, αναζητώντας την ύψιστη σοφία και μην ξεχνώντας το μάθημα του Πλάτωνος ότι το πιο σημαντικό είναι όχι απλώς να αποκτήσει κανείς τη γνώση, αλλά αιωνίως να την αναζητά. Ελπίζουμε το εν λόγω μήνυμα να μεταδόθηκε στους μαθητές από τον συγκεκριμένο σχολικό περίπατο, ο οποίος ολοκληρώθηκε, συμβολικά, στο  Δίπυλο του Κεραμεικού, απ’ όπου ξεκινούσε, στην αρχαιότητα, ο δρόμος για την Ακαδημία του Πλάτωνος.  Παρατηρώντας την πινακίδα με την αναπαράσταση του χώρου, συνειδητοποιήσαμε, για ακόμα μία φορά, ότι ποτέ δεν είναι αργά να ξεκινήσει κανείς την πορεία της αναζήτησης της σοφίας είτε στην αρχή της «ακαδημαϊκής» του σταδιοδρομίας είτε στο τέλος αυτής.  Ας περάσουμε, λοιπόν, όλοι μαζί το Δίπυλό μας, για να συναντήσουμε, στο τέλος του δρόμου, τον δικό μας δάσκαλο Πλάτωνα να μας περιμένει κάτω από τα δέντρα του άλσους του Ακαδήμου.