Επίσκεψη μαθητών και καθηγητών του Κλασικού Γυμνασίου της Αγίας Πετρούπολης

Η ιστορία για το πώς το «Πρότυπο Εκπαιδευτήριο Αθηνών» μεταμορφώθηκε σε Βρετανικό Κοινοβούλιο

     Τη Δευτέρα, 4 Νοεμβρίου 2019, είχε έρθει η στιγμή να επισκεφθούν το σχολείο μας οι μαθητές και οι καθηγητές του Κλασικού Γυμνασίου της Αγίας Πετρούπολης.  Ήταν η τελευταία συνάντηση των δύο πολιτισμών, στο πλαίσιο της φετινής εκδρομής των Ρώσων μαθητών στην Ελλάδα.  Το κοινό πρόγραμμα που ετοιμάσαμε ήταν πλούσιο και απαιτητικό.

       Όπως κάθε χρόνο, έτσι και εφέτος, την αυλαία των κοινών δράσεων μεταξύ των δύο σχολείων- κυριολεκτικά και μεταφορικά- άνοιξαν οι θεατρικές  μας ομάδες. Οι μαθητές τού Πρότυπου Εκπαιδευτηρίου Αθηνών παρουσίασαν στους Ρώσους φίλους τους ένα απόσπασμα από την περσινή παράσταση «Άγνωστοι ανάμεσά μας» του Ααρών Μπουζκόβσκυ, ενώ δύο κοριτσάκια από την Αγία Πετρούπολη παρουσίασαν μια σκηνή από τη δική τους περσινή παράσταση «Επιθεωρητής» του Νικολάι Γκόγκολ.  Όποιος δεν έχει παρακολουθήσει τις «υποκριτικές» αυτές ανταλλαγές μπορεί να διατυπώσει μια λογική απορία: τι καταλαβαίνουν οι θεατές από ένα θεατρικό έργο που αναπαρίσταται σε μια ξένη γλώσσα;  Από την απόλυτη ησυχία και αφοσίωση που επικρατούσε στο ακροατήριο έγινε αμέσως αντιληπτό ότι όχι μόνο το θέαμα ήταν συναρπαστικό αλλά και το νόημα του κάθε έργου κατέστη σαφές. Σε αυτό, σημαντικό ρόλο έπαιξε η «τέχνη» των μικρών ηθοποιών και των δυο σχολείων, η εκφραστικότητά τους αλλά και η συναισθηματική επικοινωνία, που μεταδίδεται μέσα από τα βλέμματα, τις αποχρώσεις της φωνής, μέσω, δηλαδή, της γλώσσας του σώματος.  Έτσι, αντιλαμβάνεται κανείς ότι τα παιδιά, πολλές φορές, επικοινωνούν μεταξύ τους, χωρίς να μιλούν το ένα τη γλώσσα του άλλου.

     Την ώρα του διαλείμματος, οι φίλοι μας από την βόρεια πρωτεύουσα της Ρωσίας βγήκαν στον προαύλιο χώρο. Αμέσως, δημιουργήθηκαν πολλές παρέες. Οι μαθητές του Πρότυπου Εκπαιδευτηρίου Αθηνών μάθαιναν στους μαθητές του Κλασικού Γυμνασίου της Αγίας Πετρούπολης τους ελληνικούς χορούς, κάποιες κοπέλες από την Αγία Πετρούπολη έπαιζαν με τους Έλληνες μαθητές ομαδικά παιχνίδια σε κύκλο, ενώ τα αγόρια, και από τις δυο πλευρές, βρήκαν τα δικά τους θέματα να συζητήσουν – για τον αθλητισμό και, φυσικά, τη μουσική.

     Το επόμενο από κοινού μάθημα ήταν αυτό των Αρχαίων Ελληνικών από Πρωτότυπο και είχε ως τίτλο «Οι νόμοι επισκέπτονται τον Σωκράτη στη φυλακή».  Η επιλογή του θέματος έγινε από τους φιλοξενούμενους, επειδή ένα μέρος του δικού τους προγράμματος ήταν αφιερωμένο στον Σωκράτη και περιελάμβανε- εκτός από την επίσκεψη στην αρχαία Αγορά-  τους διττούς λόγους δίπλα στην Ακρόπολη, όταν δυο ομάδες του Κλασικού Γυμνασίου παρουσίασαν διαφορετικούς κύκλους των αρχαίων Αθηναίων, με τον πρώτο να υποστηρίζει τον φιλόσοφο και τον άλλον να τον κατηγορεί. Οι μαθητές του Γ2 Γυμνασίου του σχολείου μας έκαναν την παρουσίαση της γνωστής δίκης του Σωκράτη.  Για να καταστεί, όμως, σαφέστερο το κατηγορητήριο που διατυπώθηκε εναντίον του φιλοσόφου, παρουσίασαν, αρχικά, τις βασικές αρχές της διδασκαλίας του και τον τρόπο δράσης του ˙  αυτά ήταν που προκάλεσαν τον φθόνο και τον φόβο των κατηγόρων του, που έβλεπαν την ολοένα και μεγαλύτερη απήχηση που είχαν τα λόγια του Σωκράτη στους νέους της Αθήνας. Στη συνέχεια, διάβασαν και μετέφρασαν ένα απόσπασμα από τον διάλογο «Κρίτων» του Πλάτωνα, όπου οι προσωποποιημένοι Νόμοι επισκέπτονται τον Σωκράτη στη φυλακή και του μιλούν για τις επιπτώσεις που θα είχε μια ενδεχόμενη απόφασή του να δραπετεύσει από τη φυλακή όπου εκρατείτο. Ουσιαστικά, το εν λόγω απόσπασμα δεν είναι παρά η απάντηση του φιλοσόφου στις προτροπές του πλούσιου μαθητή του, Κρίτωνα, να δραπετεύσει από τη φυλακή, θεωρώντας ότι μια τέτοια πράξη θα συνιστούσε θεραπεία της αδικίας που διέπραξε η πόλη εναντίον του Σωκράτη. Ο Σωκράτης αρνείται κατηγορηματικά να δραπετεύσει, διδάσκοντας, ακόμα και την ύστατη στιγμή της ζωής του, στους μαθητές του την έμπρακτη υπακοή στους νόμους της πόλης όχι ως προϊόν φόβου αλλά ως συνειδητή επιλογή. Με αφορμή τη στάση του αυτή , έγινε συζήτηση για την αξία των ορθών νόμων και τη σημασία της συμμόρφωσης στις δικαστικές αποφάσεις καθώς και για τις απόψεις του μεγάλου Έλληνα φιλοσόφου για τον θάνατο. Μάλιστα, οι μαθητές του Γ2 προέβαλαν και ένα μικρό βίντεο όπου παρουσιάζονταν, με εναργή τρόπο, οι αντιλήψεις του Σωκράτη για το τέλος της ανθρώπινης ζωής. Τέλος, οι Έλληνες μαθητές είχαν την ευκαιρία να απαγγείλουν, στα αρχαία, ένα απόσπασμα από τον όρκο των Ηλιαστών, έτσι όπως μας παραδίδεται από τον Δημοσθένη στο έργο του «Κατά Τιμοκράτους».

     Το αποκορύφωμα της επίσκεψης του αδελφοποιημένου προς το σχολείο μας Κλασικού Γυμνασίου της Αγίας Πετρούπολης ήταν οι ρητορικοί αγώνες, οι οποίοι διοργανώθηκαν κατόπιν πρότασης της ρωσικής πλευράς.  Το Κλασικό Γυμνάσιο της Αγίας Πετρούπολης δε διαθέτει μάθημα ή όμιλο ρητορικής και, έτσι, ζήτησε από τους δικούς μας ρητορικούς ομίλους να καταδείξουν κάποιες από τις ικανότητές τους.  Μετά από κοινές συζητήσεις, προτάθηκε η διεξαγωγή «προτρεπτικών λόγων» με θέμα την επιστροφή ή μη των «Γλυπτών του Παρθενώνα» που, κατόπιν παρέμβασης του Βρετανού λόρδου Έλγιν, βρίσκονται, από τις αρχές του 19ου αιώνα, στο «Βρετανικό Μουσείο». Πιο συγκεκριμένα, έγινε προσομοίωση των ομιλιών μαθητικών αντιπροσωπειών από διάφορες χώρες του κόσμου στο Βρετανικό Κοινοβούλιο.  Η κάθε πλευρά παρουσίασε από δυο ομάδες των τριών ομιλητών (μία των μικρότερων και μία των μεγαλύτερων μαθητών). Οι δυο ελληνικές ομάδες, όπως ήταν φυσικό, τάχθηκαν υπέρ της επιστροφής των γλυπτών με πολλά και διαφορετικά επιχειρήματα, που αφορούσαν τόσο στη λογική όσο και την ηθική διάσταση του ζητήματος. Το Κλασικό Γυμνάσιο της Αγίας Πετρούπολης αποφάσισε να παρουσιάσει μια γαλλική και μια βρετανική αντιπροσωπεία. Η πρώτη πρότεινε μια συμβιβαστική λύση μεταξύ Ελλάδας και Μεγάλης Βρετανίας. Η δεύτερη τάχθηκε υπέρ της παραμονής των γλυπτών στο Βρετανικό Μουσείο. Και οι δώδεκα ομιλητές μάγεψαν το ακροατήριο, προβάλλοντας ιδιαίτερα και πρωτότυπα επιχειρήματα. Όλοι τους μίλησαν με πάθος και πειστικότητα. Στο τέλος, ψηφίστηκαν εκατέρωθεν οι δύο νικητές- ένας νικητής από κάθε σχολείο-, οι οποίοι βραβεύτηκαν με μία «σφαίρα της ευτυχίας».

     Μετά από την απονομή βραβείων, οι φιλοξενούμενοί μας έπρεπε να αποχωρήσουν από το σχολείο, διότι τους περίμεναν, το τελευταίο τους απόγευμα στην Αθήνα, ακόμα μερικές ξεναγήσεις σε γνωστά ελληνικά μουσεία.  Λίγο πριν την αναχώρησή τους, νιώθαμε όλοι ότι θα θέλαμε να μείνουν, για λίγο ακόμα, κοντά μας.  Όμως, η επικοινωνία μας δεν τελειώνει εδώ. Τα παιδιά αντάλλαξαν στοιχεία για να αλληλογραφήσουν, ενώ οι μαθητές της Γ’ Λυκείου περιμένουν με ανυπομονησία να επισκεφθούν το Κλασικό Γυμνάσιο στην Αγία Πετρούπολη, γνωρίζοντας ότι τους περιμένει μια ζεστή υποδοχή και ένα πλούσιο πρόγραμμα.