In: Eκδηλώσεις, Latest News

Επίσκεψη μαθητών στο Ιερό Αιγυπτίων Θεών της Μπρεξίζας

Η παλαίστρα, η «σάουνα», το Δέλτα του Νείλου και η Ελευσίνα

δίπλα-δίπλα στο νησάκι της Μπρεξίζας

 

Η τελευταία σχολική ημέρα πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων αναμένεται να είναι για όλους, μαθητές και καθηγητές, ιδιαίτερη και μαγική. Αυτό συμβαίνει διότι, την ημέρα αυτή, συνηθίζεται τα σχολεία να πραγματοποιούν κάποιες ευχάριστες και χαλαρές βόλτες. Μπορεί να ακουστεί παράξενο, όμως το σχολείο μας, εφέτος, στις 23 Δεκεμβρίου 2019, αποφάσισε να κάνει μια εξόρμηση με τους μαθητές της Α’ και της Β’ Λυκείου στο Ιερό Αιγυπτίων Θεών στην Μπρεξίζα της Νέας Μάκρης.

Πάρα το φαινομενικά παράδοξο της επιλογής του εν λόγω χώρου ως προορισμού επίσκεψης για τους μαθητές, η επιλογή αυτή ήταν πολύ λογική: ο χώρος είναι μοναδικός και μυστηριώδης, κατάλληλος ώστε βοηθήσει τα παιδιά να κάνουν ένα ταξίδι στον χρόνο και να επισκεφτούν νοερά, την ίδια στιγμή, τους τρεις μεγάλους πολιτισμούς, τον αιγυπτιακό, τον ελληνικό και τον ρωμαϊκό.  Για τους περισσότερους από εμάς, ήταν μια εκδρομή σε μια terra incognita, διότι σχεδόν κανείς από τους μαθητές και καθηγητές δε γνώριζε για την ύπαρξη αυτού του ιερού, που βρίσκεται δίπλα σε πολυσύχναστη παραλία του Μαραθώνα.

Η ξενάγηση ξεκίνησε με την επίλυση της βασικής απορίας, που συνοψιζόταν στην ακόλουθη φράση : «γιατί εδώ, στον Μαραθώνα, στα μέρη που συνδέονται με την πολεμική δόξα των Ελλήνων, δημιουργήθηκε χώρος λατρείας Αιγυπτίων θεών;». Η απάντηση είχε να κάνει αφενός με την προσωπικότητα του Ηρώδη του Αττικού, γνωστού ευεργέτη της Ελλάδας, χαρισματικού εκπρόσωπου της Δεύτερης Σοφιστικής και δασκάλου δύο Ρωμαίων αυτοκρατόρων, αφετέρου με την ίδια τη φύση του χώρου. Ο Ηρώδης, ως υψηλός αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, είχε την ευκαιρία να επισκεφθεί την Έπαυλη του Αδριανού στο Τίβολι, όπου θαύμασε το Σαραπείο, κατασκευασμένο σε μια τεχνητή νησίδα. Ο κοσμοπολίτης αυτοκράτορας, σε ένα ταξίδι του στην Αίγυπτο, είδε το φημισμένο Σαραπείο του Νείλου και εμπνεύστηκε από αυτό, αντιγράφοντάς το στην έπαυλή του. Το ίδιο συνέβη και με τον Αθηναίο ρήτορα, ο οποίος διάλεξε το νησάκι στο Μικρό Έλος του Μαραθώνα για την ίδρυση του αντίστοιχου ιερού, καθώς το μέρος αυτό του θύμιζε το Δέλτα του Νείλου.

Όπως και για τους προσκυνητές του χώρου, έτσι και για εμάς, ο δρόμος για τους Αιγύπτιους θεούς άρχιζε από τα βαλανεία, που ανεγέρθηκαν από τον Ηρώδη τον Αττικό, στα όρια του κτήματός του, στον Μαραθώνα. Μελετώντας την κάτοψη των λουτρών, είχαμε την ευκαιρία να φανταστούμε ότι είμαστε καλεσμένοι του ρήτορα και από το αποδυτήριο πηγαίνουμε απευθείας σε μία από τις δύο παλαίστρες, για να γυμναστούμε, μετά κάνουμε στάση σε μια αρχαία «σάουνα» (sudatorium), για να ιδρώσουμε και να κάνουμε αμέσως μια βουτιά με την εξής σειρά : σε χλιαρό (tepidarium), ζεστό (caldarium) και, τέλος, ψυχρό νερό (frigidarium). Οι πιο τολμηροί από εμάς, στις σκέψεις τους, μεταμορφώθηκαν σε Ρωμαίους αυτοκράτορες απολαμβάνοντες τα κρυστάλλινα ζεστά νερά μιας πολυτελούς ελλειψοειδούς πισίνας, επενδεδυμένης με μάρμαρο και αντικρίζοντες τα κύματα της θάλασσας.

Για να πούμε την αλήθεια, η θάλασσα, την ημέρα της επίσκεψης, δε φαινόταν ιδιαίτερα φιλόξενη και ελκυστική: ο καιρός ήταν βροχερός και η ατμόσφαιρα μουντή, και, έτσι, απομακρυνθήκαμε λίγο από την παραλία, για να ανακαλύψουμε, μέσα στις καλαμιές, έναν εξωπραγματικό χώρο με τέσσερις αιγυπτιακού τύπου πύλες εισόδου, πλαισιωμένες από αγάλματα του Όσιρι και της Ίσιδας. Οι τέσσερις δρόμοι οδηγούσαν στο κέντρο του ιερού, σε μια βαθμιδωτή κατασκευή πάνω σε άνδηρο, η οποία δέσποζε στο μνημείο σαν ένα μικρό Ζιγκουράτ.

Σταθήκαμε δίπλα στο ζεύγος των αγαλμάτων, της Ίσιδας, υπό τη μορφή της θεάς Δήμητρας με τα στάχυα στα χέρια και του Όσιρι, σε στάση Φαραώ, και μιλήσαμε για τον μύθο που παρουσιάζει τον θεό να σκοτώνεται από τον αδερφό του Σετ και να ανασταίνεται από την Ίσιδα. Η ερώτηση που γεννήθηκε αμέσως ήταν αν η ίδρυση του ιερού των Αιγυπτίων Θεών σε αυτό το κομμάτι της αττικής γης ήταν κάτι σαν διπλωματική κίνηση από τον Ηρώδη προς τους υψηλούς  φιλοξενούμενους από τη Ρώμη ή αν η λατρεία του Όσιρι και της  Ίσιδας είχε ρίζες και στις δικές του πεποιθήσεις.  Στο πλαίσιο μιας ξενάγησης, ήταν δύσκολο να δοθεί μια μονοσήμαντη απάντηση. Ένα στοιχείο, όμως, έριξε λίγο φως στο θέμα: θυμηθήκαμε, από κοινού, ότι ο Ηρώδης ο Αττικός καταγόταν από το γένος των Κηρύκων, συνδεδεμένο στενά με τα Ελευσίνια Μυστήρια και ότι ο Μάρκος Αυρήλιος- όπως και άλλοι Ρωμαίοι αυτοκράτορες- είχε μυηθεί σε αυτά. Ως γνωστόν, τα συγκεκριμένα μυστήρια παρουσιάζουν αρκετά κοινά στοιχεία, εσωτερικά και εξωτερικά, με τη λατρεία της Ίσιδος και του Όσιρι. Υπάρχουν, εξάλλου, και οι μαρτυρίες ότι, μια από τις «ιερές νύχτες», ο ιεροφάντης, μέσα σε πλήρη σιωπή, έδειχνε το κομμένο στάχυ ως σύμβολο της εναλλαγής της ζωής με τον θάνατο και της μετά τον θάνατο αναγέννησης (μεταθανάτιας ζωής).

Νιώσαμε ότι, μέσα από τη σύντομη αυτή βόλτα στο μικρό νησάκι δίπλα στον Μαραθώνα, προσεγγίσαμε κάποια πολύ σημαντικά και αιώνια θέματα, κοινά για πολλούς πολιτισμούς και σαν μύστες βεβαιωθήκαμε για την αέναη αναγέννηση και ανανέωση της ζωής. Και όλα αυτά τα βιώσαμε συμβολικά, λίγες ημέρες πριν τα Χριστούγεννα και τον ερχομό του νέου έτους.

Έχοντας μιλήσει για τελετές, μυστήρια και στάχυα, λογικό ήταν να αναζητήσουν  οι μαθητές  τον δικό τους «κυκεώνα», ο καθένας της δικής του συνταγής και προτίμησης. Έτσι, οι παρέες χωρίστηκαν, για να  απολαύσουν ανέμελα το φαγητό και τη συζήτηση με τους συμμαθητές τους, κατά την τελευταία αυτή ημέρα του σχολείου για το 2019…